اين تعبير نشان مىدهد كه وفاى به عهد از نظر اسلام و قرآن آنقدر اهميت دارد كه همرديف ايمان به خدا و نماز و زكات است .
با توجه به اينكه مادهء اصلى « وفا » اين است كه چيزى به حد كمال و تمام برسد ، هنگامى كه كسى به عهد و پيمان خود عمل كند اين واژه دربارهء او به كار مىرود و « وَفى بِعَهْدِه » يا « اوُفى بِعَهْدِه » گفته مىشود ( بنابراين ثلاثى مجرد و مزيد اين واژه هر دو يك معنى مىدهد ) .
واژهء « عهد » در اصل به معنى « سر كشيدن » و « پاسدارى » از چيزى است و به همين دليل به قراردادهائى كه بايد آنها را حفظ كرد و دقيقاً رعايت نمود عهد گفته مىشود .
اين نكته نيز حائز اهميت است كه قرآن هيچ قيد و شرطى براى وجوب وفاى به عهد در اين آيه قائل نشده است ، بنابراين هم عهدهاى الهى را شامل مىشود و هم عهد و پيمانهاى مردمى را ، خواه در برابر مسلمانان باشد يا غير مسلمانان يعنى مادام كه آنها به عهد و پيمان خود پايبند باشند مسلمين نيز بايد عهد و پيمانهائى كه با آنان دارند رعايت كنند .
* * * در دومين آيه كه در شرح صفات مؤمنان راستين آمده است و با « قد افلح المؤمنون » شروع مىشود ، به هفت وصف از مهمترين و اساسىترين صفات مؤمنان اشاره شده كه در بيان پنجمين و ششمين صفت مىفرمايد : آنها كسانى هستند كه نسبت به امانتها و عهد و پيمانشان رعايت مىكنند ( و به آن پايبند هستند ) ( وَالَّذِينَ هم لِاماناتِهِم و عَهْدِهِمْ راعُون ) .
در اين آيه كه در دو سوره قرآن بى كم و كاست آمده است امانت و عهد در كنار يكديگر قرار گرفته كه شايد به اين اشاره باشد كه امانتها نوعى عهد و پيمانند ، همان گونه كه پيمانها نوعى امانت است .
تعبير به « رعايت » كه از واژهء « راعون » استفاده مىشود چيزى بيش از مفهوم وفاى
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 246
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٦