لباس ناصحان خيرخواه ظاهر شوند » . « 1 »
4 - جهل و نادانى
يكى ديگر از عوامل شتابزدگى ، جهل و نادانى و سفاهت است ؛ زيرا افراد جاهل و نادان اغلب گرفتار اوهام و پندارهاى غلط هستند و به گمان اين كه مقدّمات كار فراهم است ، خود را در گرداب حوادث مىافكنند و با ناكامى و شكست روبرو مىشوند ، در حالى كه هوشياران آگاه ، تمام جوانب كار را مورد بررسى قرار مىدهند و با حزم و دورانديشى و دور از هر گونه شتابزدگى ، برنامهريزى مىكنند و مطمئناً پيروز مىشوند .
امير مؤمنان على عليه السلام مىفرمايند : « مِنَ الْحُمُقِ الْعَجَلَةُ قَبلَ الْامْكانِ ؛ عجله كردن قبل از فراهم شدن امكانات ( انجام كار ) ، از حماقت است » . « 2 »
* * *
راههاى درمان
براى مبارزه با اين خوى زشت ، قبل از هر چيز بايد به پيامدهاى شوم آن انديشيد و عواقب دردناك عجله و شتابزدگى را مورد توجه قرار داد و حوادث بسيار ناراحت كنندهاى را كه بر اثر شتابزدگى در كارها ديده شده ، به خاطر آورد و نمونههاى فراوانى كه در تاريخ است نيز مورد توجه قرار داد ، به يقين با مطالعه در اين امور ، هر كس به خوبى درمىيابد كه عجله و دستپاچگى ، نه تنها او را زودتر به مقصد نمىرساند ، بلكه چه بسا به خاطر آن هرگز به مقصد نرسد .
جملههايى مانند : « العَجَلَةُ مِنَ الشَّيْطانِ » و « وَالعَجَلَةُ قَبْلَ الامْكانِ يُوجِبُ الغُصّةَ وَ مَعَ العَجَلَةِ تَكوُن النَّدامَةُ » بايد به صورت شعارهايى در زندگى فردى و اجتماعى درآيد و هميشه نصب العين افراد عجول گردد تا با مشاهدهء آن از عجله بازايستد و حديث رسول خدا صلى الله عليه و آله را به ذهن خويش بسپارند كه فرمود : « شتابزدگى و عجله مردم را به هلاكت
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه ، نامه 53 .
( 2 ) - غرر الحكم ، حديث 9394 .