ريشههاى اين خوى ناپسند
1 - هواپرستى
اين خوى ناپسند ، مانند بسيارى از رذايل ديگر ، قبل از هر چيز از هواپرستى سرچشمه مىگيرد ، انسانهاى هواپرست ، معمولًا براى رسيدن به خواست دل ، عجول و دستپاچهاند و غالباً هوا و هوسها به آنها اجازه نمىدهد ، در عواقب امور بينديشند و راه درست را براى رسيدن به مقصد برگزينند ؛ به همين جهت خود رابه آب و آتش مىزنند و با دستپاچگى به سوى هوسهاى خويش مىدوند و خود را گرفتار مىسازند .
2 - حبّ و وابستگى به دنيا
حبّ دنيا كه سرچشمه و رأس خطايا و معاصى است ، يكى ديگر از عوامل عجله و شتاب است . بندهء دنيا چيزى جز دنيا را نمىبيند ، و گويى چشم و گوش او كور و كر مىشود . آتش عشق و شوق دنيا در دل او زبانه مىكشد و او را با شتاب به دنبال خيالات خام مىفرستد و اغلب بر اثر عجله و شتابكارى ، مشكلات و موانع راه را نمىبيند و خود را براى مقابله با آن آماده نمىكند و به همين دليل گرفتار شكست و ناكامى مىشود .
3 - كمى ظرفيت و سعه صدر
از انگيزههاى ديگر « عجله و شتاب » ، كمى ظرفيت و سعهء صدر است ، افراد كم ظرفيت معمولًا عجولند و صاحبان سعهء صدر با تأنّى و خويشتن دارى و بردبارى گام برمى دارند و همه چيز را زير نظر مىگيرند و با قدرت و قوّت در عين خون سردى ، به سوى مقصد پيش مىروند و به همين دليل ، كمتر گرفتار شكست مىشوند .
تسويلات شيطان و تزئينات او و فريبهاى دوستان نادان و متملق و دروغگو و حسود و سخن چين ، از عوامل مهم شتابزدگى و عجله است .
امام امير مؤمنان على عليه السلام مىفرمايند : « وَ لاتَعجَلَّنَّ الَى تَصديقِ ساعٍ فَانَّ السَّاعِىَ غَاشٌّ وَ ان تَشبَّهَ بِالنَّاصِحينَ ؛ در تصديق سخنچينان عجله مكن ؛ زيرا آنها خائنند ، هر چند در