موهبت عبارت است از علم ، بردبارى ، سخاوت ، فصاحت ، شجاعت و محبوبيّت در دلهاى مؤمنان » ! « 1 »
7 - اين بحث را با حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام پايان مىدهيم - هر چند سخن در اين زمينه بسيار است - فرمود : گروهى از اسيران را خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آوردند پيامبر صلى الله عليه و آله ( به خاطر جناياتى كه آنها انجام داده بودند ) دستور قتل آنها را صادر كرد به استثناى يك نفر ، آن فرد تعجّب نمود و عرض كرد چگونه مرا از ميان همهء آنها آزاد كردى ؟ ! فرمود : جبرئيل از سوى خدا اين خبر را به من داده است كه تو داراى پنج صفت هستى كه خدا و پيامبرش صلى الله عليه و آله آن را دوست دارند ؛ « الْغِيرَةُ الشَّدِيدَةُ عَلَى حَرَمِكَ ، وَ السَّخَاءُ ، وَ حُسْنُ الْخُلْقِ ، وَ صِدْقُ اللِّسَانِ وَ الشَّجَاعَةُ ؛ غيرت شديد نسبت به ناموست ، و سخاوت ، و خسن خلق ، و راستگويى و شجاعت » !
هنگامى كه آن مرد اسير آزاد شده اين سخن را شنيد اسلام آورد و در زمرهء مسلمانان شايسته قرار گرفت . « 2 »
از احاديث بالا و روايات متعدّد و آياتى كه در بحث بالا داشتيم ارزش والاى اين فضيلت اخلاقى كاملًا روشن مىشود ، و اهمّيّتى را كه اسلام براى آن قائل است در لابهلاى اين روايات و احاديث نمايان است .
ذكر اين نكته نيز لازم به نظر مىرسد كه « شجاعت » معنى وسيع و گستردهاى دارد كه دليرى در ميدان نبرد يكى از شاخههاى آن است . شجاعت در ميدان سياست ، در مسائل علمى ، و ابراز و اظهار نظرات جديد منطقى و نوآوريها ، و شجاعت در مقام قضاوت و داورى و مانند آن هر كدام يكى از شاخههاى مهمّ شجاعت محسوب مىشود ، لذا در بعضى از روايات مىخوانيم : « الصَّبْرُ شَجَاعَةٌ ؛ صبر نوعى شجاعت است » . « 3 »
در حديث ديگرى از على عليه السلام آمده است : « اشْجَعَ النَّاسُ اسْخَاهُمْ ؛ شجاعترين مردم كسى است كه از همه با سخاوتتر باشد » ! « 4 »
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، جلد 45 ، صفحهء 138 .
( 2 ) - بحار الانوار ، جلد 18 ، صفحهء 108 .
( 3 ) - نهج البلاغه ، حكمت 4 .
( 4 ) - غرر الحكم ، حديث 2899 .