عِيَالِى ، وَ اصِلُ بِهَا ، وَ اتَصَدَّقُ بِهَا ، وَ احُجُّ و اعْتَمِرُ ؛ مىخواهم به وسيلهء آن زندگى خود و خانوادهام ( آبرومندانه ) تأمين كنم و با آن صلهء رحم بجا آورم و براى خدا صدقه بدهم و حج و عمره بجا آورم . » امام فرمود : « لَيْسَ هَذَا طَلَبَ الدُّنْيَا هَذَا طَلَبُ الْآخِرَةِ ؛ اين طلب دنيا نيست ، اين طلب آخرت است » ! « 1 »
اين سخن را با كلام امير مؤمنان على عليه السلام در خطبهء 209 نهج البلاغه پايان مىبريم :
هنگامى كه امام با جمعى از يارانش براى عيادت « علاء بن زياد حارثى » كه از شخصيّتهاى معروف بصره و از ياران على عليه السلام بود ، وارد خانهء او شد و خانهء وسيع و گستردهء او را ديد ، به او فرمود : « مَا كُنْتَ تَصْنَعُ بِسِعَةِ هَذِهِ الدَّارِ فِى الدُّنْيَا وَ انْتَ الَيْهَا فِى الْآخِرَةِ كُنْتَ احْوَجُ ؛ با اين خانهء چنين وسيعى در دنيا چه مىكنى ؟ ( و براى چه مىخواهى ؟ ) در حالى كه در آخرت به آن نيازمندترى » !
سپس امام عليه السلام سخن انتقاد آميزش را با اين جمله تكميل فرمود : « وَ بَلَى انْ شِئْتَ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ تُقْرِىَ فِيهَا الضَّيْفَ ، وَ تَصِلُ فِيهَا الرَّحِمَ ، وَ تُطْلِعُ مِنْهَا الْحُقُوقَ مَطَالِعَهَا ، فَاذَا انْتَ قَدْ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ ؛ آرى اگر بخواهى با همين خانهء وسيع مىتوانى به آخرت برسى ( و سراى ديگرت را آباد كنى ) از ميهمانان در آن پذيرايى كنى و در آن صلهء رحم بجاى آورى و حقوق واجب آن را ادا كنى ، با اين حال به وسيلهء اين خانه به آخرت رسيدهاى » ! « 2 »
نتيجه اينكه : هرگاه مواهب مادّى دنيا ابزارى براى وصول به آخرت و كمك به نيازمندان و حمايت از ضعفا و ترويج و تحكيم پايههاى حق و عدالت باشد ، چيزى بهتر از آن نيست و اگر در مسير گناه و حرص و جمع مال بدون ملاحظهء حلال و حرام مصرف گردد چيزى بدتر از آن نيست ، آرى اين گونه دنياپرستان مجموعهاى از صفات زشت و رذيله را در درون خود گردآورى مىكنند .
يكى از ياران معروف امام علىّ بن موسى الرضا عليه السلام به نام محمّد بن اسماعيل بن بزيع
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعه ، جلد 12 ، صفحهء 19 ، باب استحباب جمع المال من حلال . . . ، حديث 3 .
( 2 ) - نهج البلاغه ، خطبهء 209 .