الْاصالِ - رِجالٌ لاتُلْهيهِمْ تِجارَةٌ وَ لابَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ اقَامِ الصَّلوةِ وَ ايتاءِ الزَّكوةِ )
به اين ترتيب ، نخستين ويژگى مردانى كه پاسداران نور الهى هستند اين است كه سرگرميهاى زندگى دنيا و امور مادّى آنها را از ياد خدا غافل نمىكند ؛ آرى ! ياد خداست كه آنها را به اين افتخار بزرگ مفتخر كرده است ؛ سپس به ويژگيهاى ديگر آنها ، مانند بر پا داشتن نماز و اداء زكات اشاره مىكند .
نتيجه :
از آنچه در آيات بالا آمد ، و آيات ديگر قرآن كه از ذكر همهء آنها به خاطر اختصار صرف نظر كرديم ، به خوبى استفاده مىشود كه ذكر خدا مايهء آرامش دل ؛ نهى از فحشاء و منكر ؛ و قدرت و قوّت در مقابل دشمن ؛ ترك بخل و حرص و دنيا پرستى و رذائل ديگر اخلاقى مىشود .
رهروان راه حق ، سالكان الى اللّه ، و تمام كسانى كه به خود سازى و تهذيب نفس مشغولند ، بايد از اين كيمياى سعادت و اكسير خوشبختى غافل نشوند ؛ و بدانند آنچه به آنها در اين مسير پر فراز و نشيب و مملوّ از خطرات و پرتگاهها ، هوشيارى و قدرت و قوّت مىدهد ، همان ياد خداست كه به صورت مستمر در آيد ، و جزء برنامهء حيات انسان شود .
رابطهء ياد خدا با تهذيب نفوس در احاديث اسلامى
اهمّيّت ذكر اللَّه در احاديث اسلامى بيش از آن است كه در اين مختصر بگنجد ؛ آنچه ما به دنبال آن هستيم اين است كه ياد خدا را به عنوان يكى از عوامل تهذيب نفس و پرورش فضائل اخلاقى ، و سازندگى روح انسان ، مورد بررسى قرار دهيم ؛ در اين زمينه نيز روايات زيادى در منابع معروف اسلامى از معصومين عليهم السلام نقل شده است ، كه گلچينى از آن را در ذيل ملاحظه مىكنيد :
1 - در حديثى از امام امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « مَنْ عَمَّرَ قَلْبَهَ بِدَوامِ الذِّكْرِ حَسُنَتْ افْعالُهُ فِى السِّرِّ وَ الْجَهْرِ ؛ هر كس قلب خود را با ياد پيوستهء الهى آبادان كند ، اعمال