تفسير شده است .
ولى معلوم است كه اينها منافاتى با هم ندارند .
اضافه بر اين ، خروج از ظلمات رذائل اخلاق به سوى فضائل اخلاق را نيز شامل مىشود كه از مهمترين آثار ذكر خداست .
* * * در نهمين آيه ، سخن از عواقب آلودگى به شراب و قمار به ميان آمده است ؛ مىفرمايد : « شيطان مىخواهد به وسيلهء شراب و قمار در ميان شما عداوت ايجاد كند ، و شما را از ذكر خدا و نماز باز دارد ( با اين همه زيان و فساد ) آيا خوددارى خواهيد كرد ! » ( انَّما يُريدُ الشَّيْطانُ انْ يُوْقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِى الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلوةِ فَهَلْ انْتُمْ مُنْتَهُونَ )
در اين آيه سه مفسدهء مهم براى شراب و قمار ذكر شده : پيدايش عداوت و دشمنى ؛ و باز داشتن از ذكر خدا ؛ و از نماز ؛ از اين تعبير به خوبى روشن مىشود كه ذكر خدا همچون نماز و همانند دوستى و محبّت در ميان مردم سرمايهء مهمّى است كه از دست دادن آن ضايعهء بزرگى محسوب مىشود .
اضافه بر اين ، مىتوان از لحن آيه چنين استفاده كرد كه ميان « ترك ذكر خدا و نماز » و « پيدايش عداوت و بغض و مفاسد اخلاقى ديگر » رابطهاى وجود دارد ؛ و اين همان است كه ما در جستجوى آن هستيم .
* * * در دهمين و آخرين آيه كه بعد از آيهء معروف نور ( آيهء 35 سورهء نور ) آمده است ، سخن از مردان بزرگى است كه در بيوت رفيعى كه مركز انوار الهى است جاى دارند ؛ دربارهء ويژگيهاى آنها چنين مىفرمايد : « اين ( نور الهى ) در خانههايى قرار دارد كه خداوند اذن فرموده ديوارهاى آن را بالا برند ( تا از دستبرد شياطين و هوسبازان در امان باشد ) . خانههايى كه نام خدا در آن برده مىشود و صبح و شام در آن تسبيح مىگويند ؛ كسانى كه هيچ تجارت و معاملهاى آنان را از ياد خدا ، و بر پا داشتن نماز و اداى زكات غافل نمىكند » ( فى بُيُوتٍ اذِنَ اللَّهُ انْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فيها بِالْغُدُوِّ وَ
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 356
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٦