اصولًا قسمتى از عبادات اسلامى بطور آشكار انجام مىشود همانند نماز جمعه و جماعت و مراسم با شكوه حجّ خانهء خدا و تشييع جنازهء مؤمن و جهاد و امثال آن ؛ درست است كه بايد انگيزه در تمام اينها الهى باشد ولى اگر گرفتار وسوسه شود همهء اين اعمال را ترك مىكند و اين نيز ضايعه بزرگى است .
* * *
طريق درمان ريا
راه مبارزه با ريا كارى ، مانند همهء اخلاق و اعمال مذموم و ناپسند ، دو چيز است :
نخست توجّه به علل و ريشههاى آن براى خشكانيدن و نابود كردن آنها ، و سپس مطالعه در پيامدهاى آن براى آگاه شدن از عواقب دردناكى كه در انتظار آلودگان به اين اخلاق مذموم است .
گفتيم ريشهء ريا همان « شرك افعالى » و عدم توجّه به حقيقت توحيد است .
اگر پايههاى توحيد افعالى در درون جان ما محكم شود و بدانيم عزّت و ذلّت و روزى و نعمت به دست خداست و دلهاى مردم نيز در اراده و اختيار اوست هرگز به خاطر جلب رضاى اين و آن اعمال خود را آلوده به ريا نمىكنيم !
اگر به يقين بدانيم كسى كه با خداست همه چيز دارد ، و كسى كه از او جداست فاقد همه چيز است ، و به مصداق « انْ يَنْصُرُكُمْ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَ انْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَاالَّذى يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ ؛ اگر خداوند شما را يارى كند هيچ كس بر شما غلبه نخواهد كرد و اگر دست از يارى شما بر دارد هيچ كس نمىتواند شما را يارى كند ! » « 1 »
و اگر به اين حقيقت قرآنى توجّه كنيم كه تمام عزّت نزد خدا و به دست خداست :
« ايَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَانَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَميْعاً ؛ آيا كسانى كه با دشمنان خدا طرح دوستى مىريزند مىخواهند عزّت و آبرو نزد آنها كسب كنند ، با اين كه همهء عزّتها از آن خداست ! » « 2 »
آرى ! اگر ايمان به اين امور در اعماق جان مستقر شود دليلى ندارد كه انسان براى
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 160 .
( 2 ) . سورهء نساء ، آيهء 139 .