انسان خراب و بيمار و ظاهرش زيبا باشد » ! « 1 »
و در اين زمينه روايات از رسول خدا صلى الله عليه و آله و ائمّهء هدى بسيار فراوان است .
* * *
فلسفهء تحريم ريا
شايد افراد ظاهر بين هنگامى كه به اين روايات تكاندهنده نگاه مىكنند از عظمت گناه ريا و آثار وحشتناك آن در شگفتى فرو روند و تصوّرشان اين باشد كه اگر عمل انسان خوب باشد چه فرق مىكند نيّت او هر چه مىخواهد باشد ، فرض كنيد انسانى بيمارستان ، مسجد ، جادّه و پل يا مانند اينها براى رفاهء مردم بسازد ، نيّتش هرچه باشد بالاخره عمل او نيكو است ، به فرض كه قصدش رياكارى باشد خدمت او به مردم در جاى خود ثابت است . بگذاريم مردم كار خير و خدمت كنند نيّتشان هر چه مىخواهد باشد .
ولى اين اشتباه بسيار بزرگى است ؛ زيرا اوّلًا ، هر عملى داراى دو نوع تأثير است :
تأثيرى در خود انسان مىگذارد ، و تأثيرى در بيرون . رياكار با عمل خود درون خود را ويران مىسازد و از مقام والاى توحيد دور مىشود و در قعر درّهء شرك پرتاب مىگردد ؛ مردم را وسيلهء عزّت و احترام خود مىبيند و قدرت خدا را به دست فراموشى مىسپارد و اين رياكارى كه نوعى بت پرستى است سر از مفاسد بيشمار اخلاقى در مىآورد .
ثانياً ، از نظر عمل بيرونى و خدماتى كه به ظاهر انجام داده و قصد او تظاهر و رياكارى بوده نيز جامعه دچار خسارت مىشود چرا كه سعى او اين است كه ظاهر عملش را درست كند و اهمّيّتى به باطن عمل نمىدهد و چه بسا اين امر سبب مىشود كه آن اسباب رفاه تبديل به اسباب عذاب براى مردم گردد و لطمههاى جبران ناپذيرى از آن ببينند .
به عبارت ديگر ، هنگامى كه جامعهاى عادت به رياكارى و تظاهر كند همه چيز او از محتوا تهى مىشود ، فرهنگ و اقتصاد و سياست و بهداشت و نظم و نيروهاى دفاعى همه تو خالى و تهى مىگردد و همه جا به ظاهر سازى قناعت مىكنند ، دنبال خير و سعادت
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، جلد 2 ، صفحهء 749 ، شمارهء 209 .