راه عصيان و نافرمانى حق نرود .
2 - در حديث ديگرى كه در « غرر الحكم » از آن حضرت آمده است ، چنين مىخوانيم : « اذا صَعُبَتْ عَلَيْكَ نَفْسُكَ فَاصْعَبْ لَها تَذِلُّ لَكَ ؛ هنگامى كه نفس بر تو سخت گيرد ( و در برابر طاعت فرمان حق به آسانى تسليم نگردد ) تو هم بر او سخت بگير ( و خواستههايش را از او دريغ دار ) تا در برابر تو تسليم گردد ! »
3 - و نيز از آن حضرت آمده است : « مَنْ ذَمَّ نَفْسَهُ اصْلَحَها ، مَنْ مَدَحَ نَفْسَهُ ذَبَحَها ؛ آن كس كه نفس خويشتن را مذّمت ( و سرزنش ) كند سبب اصلاح آن را فراهم كرده ، و آن كس كه خويشتن را مدح و ثنا گويد ، گويى خود را ذبح كرده است . » « 1 »
4 - باز در حديثى از همان امام همام ، امير مؤمنان على عليه السلام آمده است كه فرمود :
دَواءُالنَّفْسِ الصَّومُ عَنْ الهَوى ، وَ الْحِمْيَةُ عَنْ لَذّاتِ الدُّنْيا ؛ داروى نفس ( سركش ) روزه گرفتن از هوى و هوسها و پرهيز از لذّات دنيا است . » « 2 »
در حالات صحابهء پيامبر صلى الله عليه و آله و علماى بزرگ و مؤمنان پاكدل ، نمونههاى فراوانى از اين مطلب ديده مىشود كه آنها به هنگام ارتكاب گناهى ، خويشتن را در معرض معاقبه و مجازات قرار مىدادند ، و هر كدام به نوعى براى عدم تكرار گناه در آينده اقدام مىنمودند ؛ از جمله :
1 - در حالات ياران پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است كه يكى از اصحاب به نام « ثعلبه » « 3 » كه از طايفهء انصار بود ؛ با « سعيد بن عبد الرّحمن » ( كه از مهاجران بود ) پيمان برادرى داشت ؛ در يكى از غزوات « سعيد » به همراهى پيامبر صلى الله عليه و آله به ميدان جهاد شتافت ، و « ثعلبه » در مدينه ماند و به دوست خود اطمينان داد كه مشكلات خانوادهء او را حل مىكند ، و از همين رو هر روز براى آنها آب و هيزم مىآورد و در حلّ مشكلاتشان مىكوشيد .
هامش
( 1 ) . غرر الحكم
( 2 ) . همان مدرك ، حديث شمارهء 5153 .
( 3 ) . در ميان ياران پيامبر صلى الله عليه و آله افراد زيادى بودند كه نام ثعلبه داشتند ، و اين ثعلبه غير از ثعلبة بن حاطب انصارى است كه از پرداخت زكات خوددارى كرد ، پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان او را از جامعه اسلامى طرد كردند .