و توبهء اولياء اللَّه از امور نامناسبى است كه به فكر آنها مىگذرد .
و توبهء خواص از اشتغال به غير خداست .
و توبهء عوام از گناهان است و هر كدام از آنها داراى نوعى معرفت و آگاهى در آغاز و انجام توبه است . « 1 »
9 - آثار و بركات توبه
توبه هرگاه حقيقى و واقعى باشد ، و از اعماق جان برخيزد و جامع شرايط باشد ، به يقين مقبول درگاه خدا مىشود ، و آثار و بركاتش نمايان مىگردد .
شخص توبه كار پيوسته در فكر جبران گذشته است ، و از آنچه از نافرمانىها و عصيان از او سر زده نادم و پشيمان است .
توبه كاران واقعى ، خود را از مجالس گناه دور مىدارند و از عواملى كه گناه را وسوسه و تداعى مىكند ، بر حذر مىباشند .
توبه كاران خود را در پيشگاه خدا شرمنده مىبينند ، و همواره درصدد كسب رضاى او هستند .
با اين علائمى كه گفته شد توبه كنندگان حقيقى را از تظاهركنندگان به توبه به خوبى مىتوان شناخت .
بعضى از مفسّران در تفسير آيهء شريفهء « يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا تُوبُوا الَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد به سوى خدا توبه كنيد ، توبهء خالص » ( سورهء تحريم ، آيهء 8 ) در توضيح معنى « نصوح » چنين گفتهاند : مراد از توبهء نصوح ، توبهاى است كه مردم را نصيحت مىكند كه مانند آن را به جا بياورند ، چرا كه آثار آن در توبه كار ظاهر شده ، يا شخص توبه كار را نصيحت مىكند كه گناهان را ريشه كن كند ، و هرگز به سوى آن باز نگردد . و بعضى آن را به توبهء خالص تفسير كرده ، در حالى كه بعضى ديگر نصوح را از مادّهء نصاحت به معنى دو زندگى گرفتهاند ، چرا كه رشتههاى دين و ايمان را كه گناه پاره
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 6 ، صفحهء 31 .