آسانتر است ، مهدى او را نگهداشت و به آشپز گفت انواعى از خوراك مغز آميخته با شكر و عسل براى او فراهم ساز .
هنگامى كه « شريك » از آن غذاى بسيار لذيذ و ( طبعاً حرام ) فارغ شد ، آشپز رو به خليفه كرد و گفت اين پيرمرد بعد از خوردن اين غذا هرگز بوى رستگارى را نخواهد ديد ! فضل ابن ربيع مىگويد مطلب همين گونه شد ، و شريك ابن عبد اللَّه بعد از اين ماجرا هم به تعليم فرزندان آنها پرداخت و هم منصب قضاوت را از سوى آنها پذيرفت . « 1 »
* * *
صفات اخلاقى و اعمال اخلاقى
مىدانيم اعمال انسان هميشه در درون و جان او ريشه دارد ؛ يا به تعبير ديگر ، اعمال ظهور و بروز صفات درونى است ، يكى به منزلهء ريشه و ديگرى به منزلهء ساقه و شاخ و برگ و ميوه است .
به همين دليل ، اعمال اخلاقى از صفات اخلاقى جدا نيست ؛ مثلًا ، نفاق كه از صفات رذيله است ، ريشهاى در عمق جان انسان دارد و از شخصيّت دو گانه و ضدّ توحيدى او ، حكايت مىكند . همين صفت درونى سبب انجام اعمال منافقانه يا رياكارانه مىشود .
حسد نيز حالتى در درون جان است كه نسبت به نعمتهاى خداوند كه به ديگران داده شده است رشك مىبرد ، همين صفت خود را در لا به لاى اعمال خرابكارانه ، در برابر شخص محسود و سنگ انداختن در مسير سعادت او نشان مىدهد .
« كبر » و « غرور » خود برتر بينى ، همگى از صفات درون است كه ناشى از جهل انسان به قدر و مقام خويش مىباشد ، و يا كمى ظرفيّت در برابر مواهب الهى ، امّا همين صفت درونى در لابهلاى اعمال به خوبى خود را آشكار مىسازد ، و از طريق بىاعتنايى ، پرخاشگرى ، هتّاكى و تحقير ديگران ، ظاهر مىشود .
و شايد به همين دليل ، علماى اخلاق در كتب اخلاقى ، معمولًا اين دو را از هم جدا
هامش
( 1 ) . سفينة البحار ، مادّهء « شرك » ، و مروج الذّهب ، جلد 3 ، صفحهء 310 .