يُشْجِعُ الْجَبانَ ؛ اى جعفر ! « به » بخور قلب را تقويت مىكند و ترسو را شجاع مىسازد ! » « 1 »
10 - در بعضى از احاديث رابطهء ميان غذاى اضافى و سنگدلى و قساوت و عدم پذيرش موعظه ديده مىشود ؛ از جمله ، در كتاب « اعلام الدّين » از پيغمبر اكرم نقل شده كه فرمود : « ايَّاكُمْ وَ فُضُولَ الْمَطْعَمِ فَانَّهُ يَسِمُ الْقَلْبَ بِالْقَسْوَةِ وَ يُبْطِىءُ بِالْجَوارِحِ عَنِالطَّاعَةِ وَ يَصُمُّ الْهِمَمَ عَنْ سِماعِ الْمَوعِظَةِ ؛ از غذاى اضافى بپرهيزيد كه قلب را پر قساوت مىكند و از اطاعت حق تنبل مىسازد و گوش را از شنيدن موعظه كر مىنمايد ! »
فضول الطّعام ( غذاى اضافى ) ممكن است اشاره به پرخورى باشد يا غذاهاى باقى مانده و فاسد شده ، و در هر حال از رابطهء تغذيه و مسائل اخلاقى خبر مىدهد .
همين معنى در بحار الانوار از بعضى از روات اهل سنّت از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است . « 2 »
از اين حديث به خوبى استفاده مىشود كه غذاى اضافى سه پيامد سوء دارد : قساوت مىآورد ؛ انسان را در انجام عبادات و طاعات تنبل مىكند ؛ و گوش شنوا را در برابر مواعظ از انسان مىگيرد !
اين مطلب كاملًا محسوس است كه وقتى انسان غذاى زياد و سنگين مىخورد عبادات را به زحمت به جا مىآورد و نشاطى براى عبادت ندارد به عكس هنگامى كه غذاى ساده و كم مىخورد قبل از اذان صبح بيدار است نشاط دارد و حال مطالعه و عبادت دارد .
همچنين به تجربه رسيده است هنگامى كه انسان روزه مىگيرد رقّت قلب پيدا مىكند و آمادگى بيشتر براى شنيدن مواعظ در او حاصل مىشود ؛ به عكس هنگامى كه شكم پر است فكر انسان درست كار نمىكند و خودش را از خدا دور مىبيند .
11 - در احاديث اسلامى در ارتباط نوشيدن عسل با صفاى قلب ، از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « الْعَسَلُ شِفاءٌ مِنْ كُلِّ داءَ وَ لا داءَ فيهِ يُقِّلُ الْبَلْغَمَ وَ يُجَّلِى الْقَلْبَ ؛ عسل شفاى تمام بيماريها است و در آن بيمارى نيست ، بلغم را كم مىكند و قلب
هامش
( 1 ) . همان مدرك ، صفحهء 357 ، حديث 4 .
( 2 ) . بحار ، جلد 74 ، صفحهء 182 .