پروردگارت بخواهد ، زيرا پروردگار تو هرچه خواهد همان كند » . « 1 » منظور آن است كه جاودانه ماندن ، برطبق مشيّت و ارادهء خداست و اگر او بخواهد آنها را از جهنّم بيرون كند هيچچيزى نمىتواند او را از اين كار مانع شود .
إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى ،
ترديدى وجود ندارد كه خداوند بر همهچيز داناست . خداوند پس از آنكه از فراموشى سخن گفته ، به اين موضوع اشاره كرده ، تا به پيامبرش بگويد : ما آنچه را كه در دلت مىگذرد مىدانيم و تو از آن بيم دارى كه مبادا چيزى از قرآن از دستت برود . چنين نيست و هيچچيزى از قرآن از دستت نمىرود و از اين جهت كاملا آرام و مطمئن باش .
وَ نُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرى .
مراد از « يسرى » آيين آسان و ساده است و معناى آيه چنين مىباشد : اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله خداوند راه وحى آيات و احكامش را براى تو آسان مىكند ، تا اين آيات را حفظ كنى و آنها را به مردم برسانى و آنگونه كه خدا مىخواهد بدان عمل نمايى .
فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرى .
ترديدى نيست كه يادآورى و پنددادن واجب است ، حتّى اگر انسان بداند كه پنددادن سودمند نيست ، تا بدين وسيله ، حجّت تمام شود و بهانهجويى از ميان برود و در غير اين صورت ، حسابرسى و مجازات امكانپذير نخواهد بود . خداوند مىگويد : « پيامبرانى مژدهدهنده و بيمدهنده ، تا از آن پس مردم را بر خدا حجّتى نباشد » . « 2 »
بنابراين ، بسيار دور است كه « ان » در اينجا به معناى شرط و قيد باشد بلكه مراد از آن ، بيان يك واقعيّت است و آن اينكه پند دادن براى كسى سودمند است كه طالب هدايت باشد ، امّا كسى كه همچنان بر گمراهى پاى مىفشارد ، چيزى به حال او سود نخواهد داشت . آنچه نشانگر اين معنا مىباشد ، سخن خداوند است كه بلافاصله مىگويد :
سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى * وَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى .
پند دادن يقينا به حال كسى
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) آيه 107 .
( 2 ) . نساء ( 4 ) آيه 165 .