پرهيزكاران و نيكوكاران كه دينهايشان را ادا و خود را براثر كارهاى نيك از اسارت رهانيدهاند . از اينرو ، خداوند بهشتهايى را به آنان پاداش مىدهد كه از زير آنها رودها روانند .
فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِينَ * ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ
پس از آنكه بهشتيان در بهشت آرام مىگيرند ، از يكديگر مىپرسند : گناهكارانى كه ما از آنها رنجهاى فراوانى كشيديم كجا هستند ؟ از اينرو ، خداوند آنان را از جايگاه گناهكاران در جهنّم آگاه مىسازد ، تا به شادمانى آنان - چنانكه در روايات آمده است - افزوده شود و آنان از روى توبيخ و سرزنش از اين گناهكاران مىپرسند : چهچيزى شما را به اين جايگاه آورد ؟ آنها با زبان گفتار و يا با زبان حال مىگويند :
لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ ،
ما در دنيا از كارهاى زشت و منكر ، خوددارى نكرديم . ما اين تفسير را از آيهء 45 از سورهء عنكبوت گرفتيم :
« إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ » .
وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ ،
آنان ثروت مىاندوختند و آن را در راه خدا انفاق نمىكردند .
وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ ،
هرچيزى را ناديده مىگرفتيم ، جز كارهاى بيهوده [ كه بدان مىپرداختيم ] و در هر جايگاهى وارد مىشديم ، جز جايگاه حق و نيكى .
وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ * حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ .
مقصود از « يقين » دراينجا مرگ است .
شيخ عبد القادر مغربى مىگويد :
روز قيامت را بدينسبب « يوم الدين » ناميدهاند كه در اين روز ، امورى همچون كيفردادن ، حسابرسى ، قضاوت و قهر و چيرهشدن بهوقوع مىپيوندند و تمامى اين امور از معانى واژهء « دين » است . نيز روز قيامت را يوم الدينونة مىگويند ، يعنى روز گردآورى و قضاوت در ميان مردم . الديان : چيرهشونده ، مجازات كننده و قضاوتگر .
گفتهاند : علىّ بن ابيطالب عليه السّلام پس از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ديّان اين امّت بوده است ، بدين معنا كه پس از پيامبر تنها او امتياز قضاوت و حلّوفصل دعواها را دارا بوده است .
فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ ،
نه شفاعتكنندهاى شفاعت مىكند و نه عذرى سود مىبخشد . هيچچيزى سود ندارد ، جز توبه و كارهاى نيك .