كه مقدارى از شب را در آن آرميده است ، بر وى بسيار دشوار است و بهترين عملها دشوارترين آنها است و ديگر آنكه قلب انسان در شب ، پاكتر و آرامتر است .
بنابراين ، وقتى قرآن مىخواند ، درستتر و استوارتر مىخواند و نيز [ در شب ] دل انسان به آياتى كه آنها را تلاوت مىكند بيشتر پاسخ مىدهد [ و بيشتر آمادگى پذيرفتن آنها را دارد ] .
برخى گفتهاند : مراد از « وطأ » دراينجا ، هماهنگى و سازگارى ميان دل و زبان است .
إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا
شب براى عبادت و نمازخواندن است و روز براى كار و تلاش در جستوجوى روزى و اينروز ، آنقدر بلند است كه انسان مىتواند تمامى كارهاى موردنياز خويش را در آن انجام دهد .
شيخ عبد القادر مغربى در تفسير اين آيه مىگويد :
ممكن است كسى ايراد بگيرد كه برخاستن در شب باعث ناتوانى بدن در مبارزه و پايدارى مىشود ؟ سرور ما امام على عليه السّلام به اين پرسش پاسخ داده است : « چنان است كه مىبينم گويندهاى از شما مىگويد : اگر اين است خوراك پسر ابو طالب ، پس ناتوانى و سستى او را از نبرد با همگنان و مبارزه و برابرى با دليران بازمىدارد ؟ بدانكه درخت بيابانى چوبش مقاومتر و درختان سرسبز نازكتر و كم مقاومتترند و شعلهء گياهان در دشت فروزانتر است و ديرتر خاموش مىشود . بهراستى كه من نسبت به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله همچون درخت خرما نسبت به درخت خرماى بههم پيوسته و چون دست به بازوى آنم » . مقصود آن است كه على عليه السّلام و سرور ما پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله در عمل ، روش و شيوهء زندگى از يك ريشه هستند و بههمين دليل ، او چونان سرور ما پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله نيرومند و دلير است ، هرچند خوراكش بسيار ساده مىباشد .
وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا ،
مراد از ياد خدا دراينجا ، دعوت به اوست . « تبتّل » از « البتل » ، بهمعناى قطع ، گرفته شده نظير البتّه [ كه آنهم بهمعناى قطع است ] . واژهء « تبتّل » بهمعناى روىگردانيدن از دنيا نيز بهكار مىرود و از اين قبيل