و اين ، همان جهادى است كه ابو القاسم ، محمّد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و إله بدان مكلّف گرديد ، زيرا خداوند او را برانگيخت تا تمامى اخلاق نيك را براى بشريت به كمال برساند و مردم را از تاريكىها بيرون آورده ، بهسوى روشنايى سوق دهد و كدامين تكليف از اين تكليف ، سنگينتر و دشوارتر است ؟ چهكسى مىتواند اخلاق همسر و فرزندانش را ، بهويژه در دوران جاهليت كه فاسدترين و ستمكارترين دورانهاست ، دگرگون سازد ؟ ليكن محمّد صلّى اللّه عليه و إله بر تمامى اين دشوارىها چيره شد و كارش را با بهترين شكل انجام داد . امّا رمز اين موفقيت در شخصيت ، نيرومندى و عظمت او نهفته است و نيز در شكيبايى شگفتانگيز او در پذيرش آزارها در دعوت خويشتن . بهعنوان نمونه ، هراندازه ستمكاران او را بيشتر آزار مىدادند ، بر شكيبايى و بردبارى او نيز افزوده مىشد و تنها اين سخن را مىگفت : « پروردگارا ! قوم مرا بيامرز كه آنان نادان هستند . . .
اگر تو بر من خشم نكنى ، من از چيزى باك ندارم » .
با اين سخنان ، تفسير درست اين سخن خدا را مىيابيم كه مىگويد :
« اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ » .
« 1 » آرى ، خدا مىداند كه شخصيت محمّد صلّى اللّه عليه و إله از عقايد و سنّتها و از تمامى مردم نيرومندتر است و اگر او اين را نمىدانست ، محمّد صلّى اللّه عليه و إله را برنمىانگيخت ، تا اخلاق نيك را براى بشريت به اتمام برساند : « خدا هيچكس را مگر به آن اندازه كه به او داده است مكلّف نمىسازد » . « 2 » اديب مشهور جهانى « برنارد شاو » اين حقيقت را درك كرده ، زيرا گفته است : « اگر محمّد صلّى اللّه عليه و إله در قرن بيستم مىبود ، هرآينه فساد و گمراهى موجود در اين قرن را از بين مىبرد » .
إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا
گويى پرسشكنندهاى مىپرسد : چرا خدا پيامبرش را مأمور كرد كه در پارهاى از شب به عبادت و نيايش بپردازد ؟
خداى سبحان پاسخ داده است : زيرا برپا خاستن انسان از خوابگاهش ، پس از آن
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيه 124 .
( 2 ) . طلاق ( 65 ) آيه 7 .