اعراب
« يوم » متعلّق به « يخسر المبطلون » . « يومئذ » بدل از « يوم » . « اليوم تجزون » : به آنان مىگويند : امروز كيفر داده مىشويد . « أفلم تكن آياتى » : به آنان مىگويند : مگر نه آن كه آياتم بر شما خوانده مىشد ؟
تفسير
وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ .
خداى سبحان با اين سخن خويش به قدرتش بر زندهكردن پس از مردن اشاره مىكند ، چون آن كه آسمانها و زمين را آفريده و كسى را از آفرينش آنها آگاه نكرده است ، بدون ترديد مىتواند مردگان را نيز دوباره زنده كند .
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ
زيرا جايگاه آنان در اين روز ، آتش است و يارىكنندهاى هم ندارند .
وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً
خدا در روز قيامت مردم را در حالى محشور مىكند كه همگى بر زانو نشستهاند و بازپرسى و كيفر را انتظار مىكشند . ممكن است اين جمله ، كنايه از هول قيامت و وحشت فزاينده باشد .
كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
مراد از « كتاب » در اينجا پروندهء عمل است و معناى آيه چنين مىباشد : هر امّتى و هر انسانى برطبق كارهايى كه انجام داده پاداش داده مىشود و آنچه را پيش فرستاده ، دريافت مىكند . در نهج البلاغه آمده است : « هرگاه شخص مىميرد ، مردم مىگويند : او چهچيزى برجاى نهاده است ؟
فرشتگان مىگويند : چهچيزى را كه پيش فرستاده است » .
هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
در قيامت به گناهكاران مىگويند : اين همان چيزى است كه ما از شما ثبت كرديم و آن صورتى است كه كاملا با اصل كارهايتان مطابقت دارد : نه كم است و نه زياد . چه ، خدا به فرشتگان نگهدار و راستگو دستور داده بود كه كارهايتان را ثبت كنند و تعداد نفس كشيدنهايتان را كه در معصيت سپرى