معروف امر و از منكر نهى مىكردند امّا آنها براثر دشمنى و خودخواهى از اين پيامبران روى برگردانيدند .
فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً ،
خداوند پس از آنكه با حجّتهاى آشكار و دلايل روشن ، حجّت را بر آنان تمام كرد ، آنها را به بدترين عذاب گرفتار ساخت .
فَذاقَتْ وَبالَ أَمْرِها وَ كانَ عاقِبَةُ أَمْرِها خُسْراً .
و بال و عاقبة يك معنا دارند و به همينسبب ، برخى گمان مىكنند كه جملهء دوم بهمعناى جملهء نخست است و اگر كسى تأمّل كند ، برايش آشكار مىشود كه اين جمله نظير اين سخن گويندهاى است كه بهكسىكه گرفتار بدى شده است مىگويد : تو به بدى كيفر داده شدى ؛ زيرا بدكار جز به بدى كيفر داده نمىشود .
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً ،
اين عذاب در آخرت است كه واژه
« أَعَدَّ »
بر آن دلالت دارد . امّا آن حسابرسى و عذاب [ كه در جملهء قبلى بيان شد ] در دنيا است كه واژهء
« عَذَّبْناها »
بدان دلالت مىكند . معناى اين دو آيه در اين سخن خداوند خلاصه شده است : « و نصيبشان در دنيا خوارى و در آخرت عذابى بزرگ است » . « 1 »
فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ الَّذِينَ آمَنُوا
اگر شما معناى ايمان را حقيقتا درك مىكنيد و مىپنداريد كه اهل آن هستيد ، پس گفتار را با كردار و دانش را با عمل همراه كنيد و در غير اين صورت ، مؤمن نخواهيد بود .
قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً * رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللَّهِ مُبَيِّناتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ
خدا پيامبرش محمّد صلّى اللّه عليه و إله را با قرآن فرستاد ، تا آن را بر مردم بخواند و بهوسيلهء آن ، خردمندان را راه بنمايد و آنان را از تاريكىهاى كفر و گناهان بيرون آورده ، به نور حق و ايمان سوق دهد .
وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقاً ،
مؤمنان شايسته در نزد پروردگارشان ،
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 114 .