اعراب
« الاعزّ » فاعل براى « يخرجن » و « الأذلّ » مفعول آن و نون « يخرجنّ » براى تأكيد است . « ربّ » بهمعناى « يا ربّى » است . « لولا » بهمعناى « هلّا » مىباشد . « اصدّق » در اصل « أتصدق » است و محلّ آن بهوسيلهء « ان » كه پس از « فا » در جواب لولا در تقدير مىباشد منصوب است . « اكن : ان اخرتنى اكن » .
تفسير
هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لا تُنْفِقُوا عَلى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا .
ضمير « هم » به منافقان برمىگردد و مراد از
« مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ » ،
فقيران مهاجر هستند كه ثروتمندان انصار به آنان كمك مىكردند و از دارايى خود به ايشان مىبخشيدند . بنابراين ، منافقان به ثروتمندان گفتند : از دارايى خود ، چيزى به هيچكدام از مهاجران ندهيد ، تا شايد آنان از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نااميد و از پيرامون او پراكنده شوند . خدا اين سخن منافقان را رد مىكند و مىگويد :
« وَ لِلَّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنَّ الْمُنافِقِينَ لا يَفْقَهُونَ .
آيا به مردم دستور مىدهيد كه به كسانىكه به خدا ايمان آورده و در راه او جهاد كردهاند بخل ورزند و چيزى به آنان انفاق نكنند ؟ درحالىكه خدا آفرينندهء مردم ، مالك ، روزىدهنده و وارث آنهاست و او مىتواند مؤمنان را از طريق بخشش خود بىنياز كند ، ليكن شما اى منافقان ، اين حقيقت را نمىفهميد .
يَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ .
مفسّران گفتهاند : اين آيه داستانى دارد كه به سركردهء نفاق ، عبد اللّه بن ابى و به جنگ بنى مصطلق مربوط مىشود . اين قبيله يك شاخه از قبيلهء خزاعه بودند كه در نزديكى مكّه اقامت داشتند .
اقتدار و منزلت اسلام در جزيرهء عربى بر آنان گران آمد و بههمين سبب ، به رهبرى سركردهء خود ، حارث بن ابى ضرار براى جنگ با پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آماده شدند . زمانىكه