مشهور است كه از ميان قوم ابراهيم عليه السّلام تنها لوط به او ايمان آورد . معناى آيه چنين است : خليل الرّحمن و كسانىكه به او ايمان آوردند ، رنجهاى فراوانى را از سوى مشركان تحمّل كردند ، حتّى آوارگى از وطن و دورى از خاندان و فرزندان را ، چنانكه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله و صحابه نيز اين رنجها را ديدند . ابراهيم و ايمانآورندگان به او به خاندان و ثروتهايى كه برجاى گذاشته بودند ، اهمّيّت ندادند و برشماست اى اصحاب پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله كه به ايمانآورندگان به ابراهيم اقتدا كنيد و به خاندان و دارايىهاى خود اهمّيّت ندهيد و بهخاطر آنها با مشركان سازش نكنيد .
إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنا بِكُمْ وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ .
كسانىكه به همراه ابراهيم بودند ، به كافران قومشان گفتند : هيچ نقطهء مشتركى ميان ما وجود ندارد و هيچ پيوندى ما را به شما وابسته نمىكند و مادام كه شما دشمن خدا باشيد و بتها و ستارگان را بپرستيد ، تا آخرين روز دشمن ما خواهيد بود .
إِلَّا قَوْلَ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَ ما أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ .
گويى كسى مىپرسد : چگونه خداوند خبر داده است كه ابراهيم و كسانىكه او را همراهى مىكردند ، از قوم مشرك خود بيزارى جستند ، با اينكه ابراهيم خود به پدرش گفت :
« تو را سلامت باد . از پروردگارت برايت آمرزش خواهم خواست ؛ زيرا او بر من مهربان است » ؟ « 1 »
خداوند به اين پرسش پاسخ داده است : ابراهيم بدينسبب براى پدرش درخواست آمرزش كرد كه وى به ابراهيم وعده داده بود كه به رسالتش ايمان مىآورد .
امّا زمانىكه روشن شد پدرش همچنان بر شرك پافشارى مىكند ، از او بيزارى جست ، چنانكه در آيهء 114 از سورهء توبه آمده است : « آمرزش خواستن ابراهيم براى پدرش ، تنها بهخاطر وعدهاى بود كه به او داده بود و چون براى او آشكار شد كه پدرش دشمن
هامش
( 1 ) . مريم ( 19 ) آيهء 47 .