إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ .
بر خداوند چيزى پنهان نمىماند . آنگاه خداوند حكيم اين رويداد و امثال آن را بيان كرده و گفته است :
1 .
الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وَ زُوراً
ظهار در دين خدا حرام است ؛ زيرا دروغى است كه بر خلاف واقع مىباشد . چگونه همسر ، مادر باشد ، درحالىكه « مادرانشان فقط زنانى هستند كه آنها را زاييدهاند »
وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ ،
خداوند كسى را كه توبه و زارى كند مىآمرزد . برخى از فقها گفتهاند : در اينكه ظهار حرام است ، ترديدى وجود ندارد ؛ زيرا خداوند آن را منكر و دروغ توصيف كرده است ، ليكن كسىكه ظهار كند ، مجازات ندارد ؛ زيرا ظهار در آيه با آمرزش همراه آمده است . شهيد ثانى اين نظرگاه را ردّ كرده ، مىگويد : واژهء آمرزش در اين آيه عام است و به ظهار اختصاص ندارد .
2 .
وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا .
آنان از آنچه گفتهاند برمىگردند ، بدينمعنا كه ظهار مىكنند ، سپس پشيمان مىشوند و از گفتهء خود بازمىگردند . ابن هشام در المغنى مىگويد : لام بهمعناى « عن » مىآيد نظير اين سخن خدا :
« وَ لا أَقُولُ لِلَّذِينَ تَزْدَرِي أَعْيُنُكُمْ لَنْ يُؤْتِيَهُمُ اللَّهُ خَيْراً » .
« 1 » كه به معناى : لا اقول عن الذين . . . است . نيز لام بهمعناى « فى » مىآيد همانند اين سخن خداوند :
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ
« 2 » كه بهمعنا ىفى يوم القيامة است .
بنابراين ،
« يَعُودُونَ لِما قالُوا »
بهمعناى : يعودون فيما قالوا و يا : عما قالوا است . فقها دربارهء اينكه مراد از « تماس » دراينجا چيست ، اختلاف كردهاند . گروهى اطلاق لغوى را گرفته و گفتهاند : مراد هرگونه تماسى است . گروهى ديگر گفتهاند : مراد خصوص پهلوخوابى است . اين ديدگاه اخير از شيوهء قرآن دور نيست ؛ زيرا در آيه
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) آيهء 31 .
( 2 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 47 .