واژگان
ألمي أن : آيا وقت آن نشده است . مىگويى : حان حينه » : وقت آن فرارسيده و يا نزديك شده است .
الْمُصَّدِّقِينَ وَ الْمُصَّدِّقاتِ :
به تخفيف صاد خوانده شده ، بهمعناى مؤمنين و مؤمنات و نيز به تشديد صاد خوانده شده ، بهمعناى زنان و مردانى كه دارايىهايشان را صدقه مىدهند .
الصِّدِّيقُونَ :
جمع « صدّيق » و اين واژه بهكسى اطلاق مىشود كه هميشه راست مىگويد ، تا آنجا كه گويى راستگويى سرشت اوست .
اعراب
مصدر
« أَنْ تَخْشَعَ »
فاعل
« يَأْنِ »
بنابر حذف مضاف : أ لم يأن و قت الخشوع » . « ما نزل » عطف است بر « ذكر الله » . « كالّذين » كاف بهمعناى مثل و خبر براى « يكونوا » مىباشد . جمله « يضاعف » خبر
« إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ »
.
« الَّذِينَ آمَنُوا »
مبتدا و « اولئك » مبتداى دوم و « هم » ضمير فصل و « الصّدّيقون » خبر براى مبتداى دوم و جمله خبر براى مبتداى اول .
« الشُّهَداءُ »
مبتدا و جمله
« لَهُمْ أَجْرُهُمْ »
خبر است .
تفسير
أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ .
عطف
« ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ »
بر « ذكر الله » از باب عطف تفسيرى است ؛ زيرا هيچگونه تغايرى ميان معطوف و معطوفعليه وجود ندارد ، مگر از لحاظ لفظ و عنوان . مراد از « الذين آمنوا » در آيه ، گروهى از آنان است . پيش از بيان اين گروه به اين نكته اشاره مىكنيم كه ايمان از لحاظ نيرومندى و ناتوانى مختلف است . ايمانى است كه با وجود آن عصمت