سخن خداوند ، دلهاى سخت را به زمينهاى مرده تشبيه كرده است و خداوند همانگونه كه زمين مرده را بهوسيلهء باران زنده مىسازد ، دلهاى سخت را نيز با اندرز هدايت مىكند . به اعتقاد ما ، اين آيه هشدارى است به كسانى كه پس از محمّد صلّى اللّه عليه و إله به آيين پيشين خود بازگشتند و خداوند آنها را بهزودى زنده خواهد كرد ، چنانكه زمين را زنده مىكند و براثر اينكه پس از محمّد صلّى اللّه عليه و إله از دين اسلام بازگشتهاند ، كيفرشان مىدهد . اين معنا را سخن خداوند تأييد مىكند كه بلافاصله مىگويد :
قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ .
شما دربارهء بدعتهايى كه پس از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله پديد آورديد ، مورد بازپرسى قرار خواهيد گرفت .
إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَ الْمُصَّدِّقاتِ وَ أَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعَفُ لَهُمْ وَ لَهُمْ أَجْرٌ كَرِيمٌ .
مراد ازمصدقين و مصدقات مردان و زنانى هستند كه صدقه مىدهند و مراد از قرض الحسنه ، صدقهدادن براى خداست . بنابراين ، تكرار نيست . مراد از
« أَجْرٌ كَرِيمٌ »
آن است كه نور آنان پيشاپيش ايشان حركت مىكند . بهعلاوه ، خداوند زنان زيبا و كاخها و امثال آن را به ايشان روزى مىكند . نظير اين آيه در آيه 11 از همين سوره و آيه 245 از سوره بقره ، در جلد اوّل بيان شد .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ ،
يعنى كسانىكه به خدا و پيامبرانش ايمان آوردند و برطبق آن عمل كردند .
أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ ،
يعنى كسانىكه هميشه در گفتار و كردار در ايمانشان راستگو هستند و راستگويى راه رهايى از هرگونه هلاكت و عذابى است .
وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ ،
شهدا همان كسانى هستند كه در راه خدا كشته مىشوند . پاداش آنان را خداوند از زبان ايشان بيان كرده است : « خدا از مؤمنان جانها و مالهايشان را خريد ، تا بهشت از آنان باشد . در راه خدا جنگ مىكنند ، چه بكشند و يا كشته شوند . و عدّهاى كه خدا در تورات و انجيل و قرآن داده است بهحق برعهدهء اوست . و چهكسى بهتر از خدا به عهد خود وفا خواهد كرد ؟ بدين خريد و