كدامين رستگارى از اين رستگارى بزرگتر و بالاتر است ؟
يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ .
هدايتيافتگان در دنيا با روشنى نور پروردگارشان حركت كردند و در آخرت نيز چنين مىباشند : « آنانكه هدايتيافتهاند ، خدا به هدايتشان مىافزايد و پرهيزگاريشان ارزانى مىدارد » . « 1 » منافقان در تاريكى هواهاى نفسانى و شهوتها بودند و در قيامت نيز در تاريكى آنها قرار دارند : « و هركه در اين دنيا نابينا باشد ، در آخرت نيز نابينا و گمراهتر است » . « 2 » حكمت خدا ايجاب كرده است كه منافقان در فرداى قيامت نور هدايتيافتگان را ، در حالىكه اين نور پيشاپيش آنان حركت مىكند ، ببينند ، تا بر رنجهايشان افزوده شود . سپس رنج منافقان زمانى دوچندان مىشود كه آنان از مؤمنان درخواست كمك مىكنند و از آنان تقاضا مىكنند كه [ اجازه دهند ] در پرتو روشنى نور آنان حركت كنند .
قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً .
اين جمله ، پاسخ تقاضاى كمك آنان است : بهسوى ياورتان شيطان برگرديد و از او روشنايى بگيريد . چه ، او امروز پشتسر شماست ، چنانكه ديروز پشتسر شما بود . اين نور از آن كسى است كه در دنيا براى آخرتش كار كرد . امّا كسىكه زندگى دنيا را به بهاى آخرت خريدارى كرد ، بههيچروى از تاريكىها بيرون نمىرود ، مگر اينكه در تاريكى سختترى فرو مىرود .
فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بابٌ باطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَ ظاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذابُ .
ضمير
« بَيْنَهُمْ »
به مؤمنان و منافقان برمىگردد . مراد از « سور » مانع است و معناى آيه چنين مىباشد : خدا بهشت را به مؤمنان ارزانى داشت و بهوسيلهء عذاب آتش از منافقان انتقام گرفت . ميان بهشت و جهنّم مانعى است كه دوطرف دارد : اندرونى كه ديدنى نيست و به مؤمنان تعلّق دارد و بيرونى كه ديده مىشود و به منافقان و ديگر گناهكاران
هامش
( 1 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 17 .
( 2 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 72 .