نوعى هشدار و وعدهء عذاب به آدميان و جنّيانى است كه گناه و سرپيچى كردهاند .
در البحر المحيط تأليف ابو حيان اندلسى آمده است : « آدميان و جنّيان بدينسبب ثقلين ناميده شدند كه بر روى زمين سنگينى مىكنند » . در حديث آمده است : « انّى تارك فيكم الثقلين : كتاب اللّه و عترتى ؛ من در ميان شما دوچيز سنگين را برجاى گذاردم :
كتاب خدا و عترتم ( خاندانم ) را » . اين دو بهخاطر بزرگى و عظمتى كه دارند به ثقلين نامگذارى شدهاند » .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ،
آيا قدرت خدا بر دوباره زنده كردن و حسابرسى و كيفر را تكذيب مىكنيد و يا چيزى ديگر را ؟ حسابرسى و كيفردادن يكى از بزرگترين نعمتها براى مردم است ، چون در غير اين صورت ، سرنوشت و حال ستمديده از ستمگر بدتر بود .
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ،
شما هيچگاه نمىتوانيد از ديدار خداوند رهايى يابيد و هيچگاه نمىتوانيد از زمين و آسمان او بگريزيد ، مگر آنكه از خدا بهسوى خدا بگريزيد و اين كار ، تنها از طريق توبه و ريشهكن كردن گناهان ، آنهم با توفيق او ، امكانپذير است و مراد از سخن خدا :
« إِلَّا بِسُلْطانٍ »
همين معناست ؛ زيرا توبه و اخلاص ، نيرو و دژ مستحكمى است كه توبهكننده را از خشم و عذاب خدا نگه مىدارد .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ .
آيا توانمندى او بر خودتان را تكذيب مىكنيد ، يا هشدار و بيمدادن او ؛ و يا جز آن را ؟
يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ فَلا تَنْتَصِرانِ .
گفتهاند : شواظ ، شعلهاى است بدون دود و نحاس دراينجا دودى است بدون شعله . درهرحال ، خلاصهء معناى آيه ، اشارهاى است به هراسهاى روز قيامت و رنجهاى آن و اينكه انسان گناهكار از اين رنجها و هراسها بهوسيلهء شفاعت و يارىكردن كسى رهايى نمىيابد .
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ .
آيا عذاب كسى را كه سركشى و ستم كرده است تكذيب مىكنيد و يا چيزى ديگر را ؟
فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ .
آسمان با ستارگانى كه