مبتدا و خبر . « تلك الجنة » مبتدا و خبر . « هم الظالمين » ، « هم » ضمير فصل كه محلّى از اعراب ندارد . « أم أبرموا » براى اضراب مىباشد و همانند آن است « أم يحسبون » .
تفسير
الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ .
واژهء عداوت در اينجا به معناى قطع رابطه است ، خواه به همراه آن ابراز خشم و نفرين بر يكديگر باشد ، خواه نباشد . معناى آيه چنين است : رابطهء دوستى كه در دنيا در ميان مردم برقرار بود ، در قيامت از بين مىرود و قطع مىشود ، مگر اينكه منبع اين دوستى ، برادرى در راه خدا و هميارى در اطاعت از او باشد ، چون اين دوستى پايان ندارد ، بلكه هرچه زمان بگذرد رشد مىكند و افزايش مىيابد ؛ زيرا آنچه براى خدا باشد رشد مىكند . بعلاوه ، بهشتيان ، به رغم اختلاف نژادى و كشورهايشان در دنيا ، يك خانوادهاند . خدا مىفرمايد : « هر كينهاى را از دلشان بركندهايم ، همه برادرند ، بر تختها روبهروى همند » . « 1 »
يا عِبادِ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ .
اين آيه ، امان خداوند از اندوه و بيم در قيامت است ، البتّه براى كسى كه به خدا ايمان بياورد و از او بپرهيزد .
الَّذِينَ آمَنُوا بِآياتِنا وَ كانُوا مُسْلِمِينَ * ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنْتُمْ وَ أَزْواجُكُمْ تُحْبَرُونَ .
اين سخن خداوند ، بيان و تفسيرى است براى بندگان خداوند و اينكه آنان همان كسانى هستند كه به او ايمان بياورند و از او اطاعت كنند و نيز پاداش آنان در نزد او آن است كه آنها و همسران شايستهء ايشان را وارد بهشت مىكنند .
تُحْبَرُونَ ؛
شادمان مىشويد . منظور آن است كه پاداش آنان تنها به امنيّت و نداشتن بيم منحصر نمىشود ، بلكه آنان از آسايش و شادمانى هم برخوردار مىشوند .
همچنين
يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَكْوابٍ .
« صحاف » : ظرفهايى براى غذا خوردن . « أكواب » : ظرفهايى براى
هامش
( 1 ) . حجر ( 15 ) آيهء 47 .