واژگان
الآزفة : نزديك ، چون روز قيامت ، به يقين آمدنى است و هرآيندهاى نزديك مىباشد .
كاظمين : اندوهگينان .
حميم : دوست .
خائنة الأعين : چشمهايى كه به چيزهايى مىنگرند كه روا نيست .
واق : نگهدارنده .
اعراب
« يوم الآزفة » مفعول به براى « انذرهم » . « اذ القلوب » بدل از « الآزفة » . « كاظمين » حال از « القلوب » . « ما للظالمين » خبر مقدّم . « من حميم » ، « من » از لحاظ اعراب زايد است و « حميم » مبتدا مىباشد . جملهء « يطاع » صفت براى « شفيع » . « هم » ضمير فصل . « أشدّ » خبر « كانوا » . « قوة » تميز .
تفسير
وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَناجِرِ كاظِمِينَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ .
خطاب در « أنذرهم » براى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله است . ضمير غايب به مشركان عرب برمىگردد و معناى آيه چنين است : اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ! تنها وظيفهء تو آن است كه مشركان را از عذاب روزى كه در آن دلها و چشمها بر اثر ترس آب مىشوند بيم دهى ، چون در اينروز نه دوستى است كه به فرياد برسد و نه شفاعتگرى است كه شفاعت كند و اينروز به ناچار خواهد آمد .
يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ * وَ اللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ .
انسان چيزى را