پنهان نمىدارد و يا از روى خيانت و ترديد به چيزى نمىنگرد ، مگر اينكه خدا آن را مىداند و او در قيامت برطبق علم و عدالت خويش عليه هرخيانتكار و جنايتكارى داورى مىكند و اين داورى آنچنان قطعى است كه نه قابل تجديدنظر است و نه قابل اعتراض .
وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ .
مراد از « الذين يدعون من دون الله » ، هرچيزى جز خداست كه مردم آن را مىپرستند و تفاوت نمىكند كه بت باشد ، يا ثروت ، يا مقام و يا چيزى ديگر و بديهى است كه در آخرت مقام دادگرى تنها از آن خداوند است .
إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ .
اين آيه تعبير ديگرى است از اين سخن خداوند : « و به علم بر همه چيز احاطه دارد » . « 1 »
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا
أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ .
اين آيه هشدارى است از سوى خداوند براى جنايتكاران كه مبادا سرنوشت آنها همان سرنوشت كسانى باشد كه پيش از آنان زندگى مىكردند و از جهت ثروت و نيروى انسانى نيرومندتر از آنان بودند ، ليكن زمانى كه عذاب برايشان فرود آمد ، دوست و ياورى براى خود نيافتند . نظير اين آيه در آيهء 109 از سورهء يوسف ، 46 از سورهء حج ، 9 از سورهء روم و 44 از سورهء فاطر بيان شد .
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَكَفَرُوا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ إِنَّهُ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ .
پيشتر بارها بيان شد كه عاقبت كسانى كه پيامبران را تكذيب كردند ، نابودى و ويرانى است . در روز قيامت در حكم و داورى خداوند ميان كسانى كه به پيامبران كافر شده و كسانى كه به آنان ايمان آوردهاند ، امّا با آموزههاى آنان به مخالفت برخاسته و سنّتهاى ايشان را از بين بردهاند ، هيچ تفاوتى وجود ندارد ، هرچند در دنيا با گروه اخير به عنوان مسلمانان برخورد مىشود .
هامش
( 1 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 12 .