خدا از نيكوكاران هستند . البتّه ، در صورتى كه از محارم خداوند پروا كنند و گرنه تصديق بدون عمل ، آنها را در نزد خدا سود نمىبخشد .
لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذلِكَ جَزاءُ الْمُحْسِنِينَ .
مقصود از نيكوكاران كسانى هستند كه از محرّمات خداوند پرهيز مىكنند ؛ زيرا سخن همچنان دربارهء پرهيزگاران است . خدا در اين آيه پاداش آنان را به چيز مشخّصى محدود نكرده ، بلكه آنان را مخيّر گذارده كه هرچه مىخواهند انتخاب كنند .
لِيُكَفِّرَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي عَمِلُوا وَ يَجْزِيَهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ .
خداوند گناهان كسى را كه توبه كند و كار شايسته انجام دهد مىآمرزد ، خواه اين گناهان كوچك باشند ، خواه بزرگ و كسانى را كه از او اطاعت مىكنند و نعمت او را سپاس مىگزارند ، بهتر از اطاعت و سپاسگزاريشان پاداش مىدهد .
أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ .
مراد از « عبده » محمّد صلّى اللّه عليه و آله است . خداوند بدى كسى را كه بخواهد به او بدى كند بسنده است و مراد از « الّذين من دونه » ، بتهاست ؛ زيرا ضمير « دونه » به خدا برمىگردد . گروهى از مفسران گفتهاند : زمانى كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از بتها به بدى ياد كرد ، قريش گفتند : اگر محمّد صلّى اللّه عليه و آله از خدايان ما دست برندارد ، آنها را بر او مسلّط مىكنيم ، تا او را ديوانه كنند و يا به وى زيان برسانند . بنابراين ، خدا اين آيه را نازل كرد . اين سخن از انديشه نابخردان و نادانان دور به نظر نمىرسد . ترديدى نيست كه خداوند براى نگهدارى بنده و پيامبرش كفايت مىكند .
وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ * وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُضِلٍّ .
در تفسير آيهء 23 از همين سوره و ديگر آيات گفتيم : خداوند كسى را كه با گزينش بد خويش راه گمراهى را مىرود ، گمراه مىسازد و كسى را كه با اختيار خويش راه راست را برمىگزيند و از آن مىرود ، هدايت مىكند .
أَ لَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِي انْتِقامٍ .
آيا خدا از كسى كه پس از ارائه دليل ، با اختيار خويش ستم كرده و كافر شده است ، قدرتمندانه انتقام نخواهد گرفت ؟