مىخواهد كه تنها مولاى حكيم خويش را خشنود و امر و نهى او را اطاعت كند و هركدام از مولا و برده نسبت به ديگرى در آسايش است ، چون آقا از بردهاش چيزى نمىخواهد كه فراتر از توانش باشد و برده هم فرمان او را گوش مىدهد و اطاعت مىكند و در آرامش روحى بسر مىبرد ؛ زيرا مىداند كه مولايش از او خشنود است .
بنابراين ، آيا مردى كه از يك مولاى حكيم و دانا فرمان مىبرد و از هيچكس ديگر اطاعت نمىكند و مردى كه از او خواسته مىشود ، تا از چند مولايى كه با يكديگر اختلاف نظر دارند فرمان ببرد ، با يكديگر يكسانند ؟ ابدا يكسان نمىباشند : « آيا خدايان متعدّد بهتر است يا اللّه آن خداوند يكتاى غالب بر همگان » . « 1 »
الْحَمْدُ لِلَّهِ .
سپاس خدايى را كه با دلايل كوبنده و گواهان روشن ، دين و پيامبرش را تأييد كرد و دشمنان باطلگراى او را زبون ساخت و به حقارت و خوارى برگردانيد .
بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ .
بيشترشان نمىدانند كه انسان مشرك همچون بردهاى است كه اربابهاى مختلفى دارد .
إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ .
چه ، مرگ پايان هرزنده است ، خواه پيامبر باشد ، خواه نباشد و جز خدا كسى باقى نمىماند ، ليكن دشمنان محمّد صلّى اللّه عليه و آله با كفر و نادانى از دنيا مىروند و جز نكوهش و نفرين ، اثرى از آنها برجاى نمىماند . امّا رسالت محمّد صلّى اللّه عليه و آله تا زندگى هست ، ادامه دارد . و نام او تا آخرين روز ، همراه با صلوات و درود برجاى مىماند .
ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ .
مراد از خصومت در اينجا آن است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عليه آنان در روز قيامت در پيشگاه خدا گواهى مىدهد كه پيام پروردگارشان را به آنان رسانده است : « و تو را بياوريم تا به زبان آنان شهادت دهى » . « 2 »
هامش
( 1 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 39 .
( 2 ) . نحل ( 16 ) آيهء 89 .