واژگان
اصحاب الأيكه : قوم شعيب .
الأيكه : درختان انبوه .
الفواق : به ضم و فتح فا ، زمان اندك . ابو حيان اندلسى در البحر المحيط مىگويد :
« الفواق به ضم و فتح فاء » ، زمان ميان دو نوبت دوشيدن دوشندهء شير و دو نوبت شير دادن ، شيردهنده را گويند » .
القطّ : تعيينشده . اين واژه از « قطّ الشئ » گرفته شده است ؛ يعنى آن چيز را پاره كرد و از ديگرى جدايش ساخت . بنابراين ، معناى جمله :
« عَجِّلْ لَنا قِطَّنا »
چنين است : نصيب و سهم ما را از عذاب زودتر به ما برسان .
ذا الأيد : داراى نيرو .
أوّاب : بسيار توبهكننده .
الاشراق : صبحگاه .
محشورة : گرد آمده است .
شددنا : استوارى بخشيديم .
اعراب
« اولئك » مبتدا و « الأحزاب » عطف بيان . « إن » نافيه . « كلّ » مبتداى دوم و « كذّب » خبر و جمله ، خبر براى مبتداى اوّل و عايد آن محذوف است : « منهم » . « عقاب » به معناى عقابى است . « داود » بدل از « عبدنا » مىباشد . و « ذا الأيد » صفت آن . « الطّير » عطف است بر « الجبال » . « محشورة » حال از « الطير » .
تفسير
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتادِ * وَ ثَمُودُ وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ أَصْحابُ