مثنى و ثلاث و رباع : از اثنين اثنين ، ثلاثة ثلاثة و اربعة اربعة عدول كرده است . اين وزن در بالاتر از اين سه عدد همانند مخمس ، شنيده نشده است .
ما يفتح : در اينجا مراد چيزى است كه مىبخشد .
تؤفكون : از حق به گمراهى انحراف پيدا مىكنيد .
اعراب
« فاطر السموات » صفت براى « اللّه » و « جاعل » صفت دوم آن . برخى گفتهاند :
« جاعل » مانند فعل عمل مىكند ؛ زيرا مضاف است و به وصف مقرون به الف و لام شباهت دارد . بنابراين ، به مفعول اوّل خود كه « ملائكة » باشد اضافه شده است و « رسلا » مفعول دوم مىباشد . « اولى اجنحة » بدل از « رسل » . « مثنى » و مابعدش صفتهايى هستند براى « ملائكة » . « ما يفتح » ، « ما » شرطيّه در محلّ نصب به « يفتح » .
« فأنّى تؤفكون » به معناى « الى اين » و مجرور متعلق به « تؤفكون » است .
تفسير
الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
خداوند در اين آيه خودش را ستايش كرده ، تا به ما بياموزد كه چگونه او را ستايش كنيم و سپاس بگزاريم . آيه نشان مىدهد كه برخى از فرشتگان دو بال دارند ، برخى سه بال و برخى چهار بال و خداى تعالى آنچه را بخواهد به تعداد بالهاى ديگر فرشتگان مىافزايد و اين ، امرى است كه با قدرت و عظمت او سازگارى دارد و عقل هم آن را نفى نمىكند . اين ، چيزى است كه ما آن را مىدانيم و غير آن را به خدا واگذار مىكنيم كه او مىداند ، چون در برابر اين موضوع ، مسئوليّت نداريم و به هيچ روى به زندگى ما ربطى ندارد و از آيات و روايات متواتر نيز توضيحى دربارهء چگونگى آن وجود ندارد . البتّه ، اينجانب از آن