است كه هركس به او توكّل و اعتماد كند ، نااميد نمىشود . ليكن اين گروه در عمل به خدا كفر مىورزند و به آفريده اعتماد مىكنند ، نه به آفريدگار و مىخواهند به آفريده نزديك شوند ، و به مقام و ثروتش چشم طمع دارند ، درحالىكه اين كار موجب از بين رفتن دين و وجدان آنان مىشود و در همين حال ، از خدا دور مىشوند ؛ زيرا از او و از بخشش و خزاين او نااميدند . اين آيه ، توبيخ و سرزنش براى اين گروه به ظاهر مؤمن و در واقع كافر است .
خداوند آفريدگار جهان و آنچه در آن است ، مىباشد و اسباب روزى با تمامى انواعش به او منتهى مىشود و اين عوامل براى هرجويندهاى كه براى آن تلاش كند آماده است و اگر يكى از اين عوامل براى جويندهء آن آماده نباشد ، عاملى بهتر از آن براى وى آماده مىشود ، آن هم از جايى كه او گمان ندارد ، چنانكه واقعيت بدان گواهى مىدهد و حتّى موجودات زيادى وجود دارند كه براى به دست آوردن روزى كارى انجام نمىدهند . با اين وجود ، روزى آنها در هنگامى كه بدان نياز دارند ، با كمال آسايش آماده مىشود و اين امر ، اندرزى است براى خيانتكاران مزدور و براى هركس كه دينش را به شيطان مىفروشد و معصيت خدا را وسيلهاى براى به دست آوردن روزى و لقمهء زندگى قرار مىدهد و از شأن خدا به دور است كه از چيزى نهى كند و آنگاه سبب روزى را در آن منحصر سازد . چگونه چنين كند ، درحالىكه دين او دين زندگى است . امام على عليه السّلام مىفرمايد : « آنچه بدان امر شديد ، گستردهتر از آن چيزى است كه از آن نهى شديد و آنچه برايتان حلال شده ، بيشتر از آن چيزى است كه بر شما حرام شده است . پس اندك را به خاطر بسيار و سختى را به خاطر گشايش به دور اندازيد » . نيز آن حضرت فرمود : « امر به معروف و نهى از منكر ، دو خوى از خوىهاى مورد پسند خداوند است » .
ما پيشتر تفاوت ميان ايمان حقيقى و ايمان گمانى را بيان كرديم و گفتيم كه ايمان راستين در قلب پايدار مىماند و در مواردى چون خوف از خدا ، توجّه به اطاعت و
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 204
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٢٠٤