2 . تجاوز به يك حق از حقوق مردم ، خواه اين حق مادى باشد خواه اخلاقى ، فرد ستمديده هركس كه باشد ، بهويژه اگر ناتوان باشد ؛ زيرا بدترين ستمها ، ستم كردن بر ناتوان است و كسى كه ستمگرى را يارى كند ، يا به كردار او خشنود باشد و يا در برابر او سكوت اختيار كند ، در حالى كه بر او تسلّط و يا توان رسوا كردن او را داشته باشد ، وى شريك اين ستمگر خواهد بود و به همين سبب ، خداوند از كردار ستمگران گذشت نمىكند .
ما ، در جلد دوم در تفسير آيهء 148 از سورهء نساء ، دربارهء ظلم سخن گفتيم و در اينجا اين مطلب را هم بدان مىافزاييم : خداوند پيامبران را فرستاد و كتابها را نازل كرد ، تا با آن با ستم و ستمگران مبارزه كند . خداوند در قرآن ، خودش را به « انتقامگير » توصيف مىكند و اگر ظلم و ستم نمىبود ، براى اين صفت ، مصداق و اثرى نبود و هرمقدار كه دوران ستمگر به درازا كشيده شود ، خدا سختتر از او انتقام خواهد گرفت . امام عليه السّلام فرمود : « خداوند خوردنى را با خوردنى و آشاميدنى را با آشاميدنى انتقام خواهد گرفت » . بنابراين ، اگر كسى با گفتن يك سخن به انسانى ستم كند ، كيفر او ميلههايى از آهن خواهد بود ، تا چه رسد به كسانى كه كرهء زمين را به جهنم تبديل كرده و در هرگوشهاى از آن ، پايگاه مرگ و انبار سلاحهاى ويرانگر ساختهاند ؟
مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ لا يَرْتَدُّ إِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ وَ أَفْئِدَتُهُمْ هَواءٌ ؛
چشمانشان بازند و از بيم و هراس لحظهاى بسته نمىشوند . در رفتار خود آنچنان شتاب مىكنند كه به دعوت هيچ دعوتكنندهاى پاسخ نمىدهند . سرهايشان به سوى آسمان بالاست و هيچكدام از شدّت ترس و وحشت ، جاى پايش را نمىبيند . امّا دلهايشان خالى از خرد است و بيم و ترس ، احساس و درك آنان را از بين برده است و اينچنين ، هركس در برابر كارى كه انجام داده است كيفر داده مىشود .
وَ أَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنا أَخِّرْنا إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَ نَتَّبِعِ الرُّسُلَ .
خداوند انبيا و پيامبرانش را به سوى بندگانش فرستاد ، تا