الخلال : دوستى .
اعراب
« كفرا » مفعول دوم براى « بدّلوا » و « جهنم » بدل از « دار البوار » . « تمتّعوا » مجزوم به جواب طلب كه عبارت است از : « قل » . « يقيموا الصّلاة » مجزوم به لام محذوف ؛ يعنى :
« ليقيموا » . « سرّا » قائممقام مفعول مطلق ؛ يعنى : « انفاقا سرّا » و « علانية » عطف است بر « سرّا » و نيز جايز است كه هردو مصدر و در موضع حال باشند ؛ يعنى « مسرّين و معلنين » .
تفسير
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ .
ضمير « احلّوا » به رهبران كفر و گمراهى برمىگردد و مراد از نعمت خدا ، ايمان و عقيده است . معناى آيه چنين است : اى محمّد ! و يا اى خواننده و شنونده ! تعجّب نكن از وضعيّت سردمداران كفر و گمراهى كه گمراهى را بر هدايت و جهنم را بر بهشت ترجيح دادند و در نتيجه ، اينان و پيروانشان وارد جهنم شدند و هيزم آن قرار گرفتند . در معناى اين آيه است ، سخن خداوند : « اينان گمراهى را به هدايت خريدند ، پس تجارتشان سود نكرد و در شمار هدايتيافتگان درنيامدند » . « 1 »
طبرسى در تفسير اين آيه ، نقل كرده است كه عمر بن خطّاب گفت :
كسانى كه نعمت خدا را به كفر تبديل كردند و قوم خود را به ديار هلاكت بردند ، عبارتند از دو گروهى كه بدكارترين قريش بودند : بنى مغيره و بنى اميه . امّا شرّ گروه بنى مغيره را در روز بدر دفع كرديد و امّا گروه بنى اميّه تا مدّتى بهرهمند خواهند بود .
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ ؛
آنان براى خدا شريكانى قرار دادند كه
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 16 .