وَ يُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ ؛
خداوند ستمگران را بر اثر كفر ، دروغگويى و سركشى گمراه مىكند . قرآن كريم در موارد زيادى ، واژهء ظلم را به معناى كفر و شرك به كار مىبرد ، لكن مراد از ظلم در اينجا كسى است كه با كافر شدن و تجاوز و دروغ بستن ، به ديگران به خود سيتم مىكند . چنانكه مراد از اضلال در اينجا عذاب است . مانند اين سخن خدا : « خدا گزافكار شك آورنده را اينگونه گمراه مىسازد » . « 1 »
وَ يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ .
خدا اگر بخواهد به صالحان پاداش مىدهد و تبهكاران را مجازات مىكند و كسى نمىتواند مشيت او را رد كند .
زمانى كه در مقام تفسير اين آيه بودم ، مطلبى را در روزنامهء مصرى الاهرام ، شمارهء 21 فوريه 1969 ، زير اين عنوان خواندم : « آيا انسانيّت ، پايان جنگ هستهاى و آغاز جنگ ميكروبى را خواهد ديد ؟ » . در اين مقاله آمده بود :
سلاح تازهأى پيدا شده كه به مراتب خطرناكتر و مرگبارتر از سلاحهاى هستهاى است و اين ، همان اسلحهء ميكروبى و پراكندن وباهاست [ - گازهاى كشنده ] . از آثار اين اسلحه آن است كه وقتى ذرّهاى از آن به انسان اصابت كند ، اعضاى بدنش درهم كشيده مىشود ، چشمهايش بيرون مىآيد و بلافاصله مىميرد . آمريكا و بريتانيا ، كارخانههايى دارند كه اين سلاح را مىسازند و آن را براى روز مبادا آماده مىكنند . هنگامى كه كشورهاى جهان به سبب فشار افكار جهانى ، بر منع گسترش سلاحهاى هستهاى توافق كردند ، اين دو كشور وباهاى نابودى و ويرانى را به عنوان جانشين بمبهاى هستهاى و هيدروژنى به كار خواهند برد .
بنابراين ، آيا ايمان به خدا با نيّت و تصميم بهكارگيرى اين اسلحه باهم جمع مىشوند ؟ و آيا نماز كسانى كه صاحبان اين نيّت و تصميم را يارى مىدهند ، در پيشگاه خدا ، به حالشان سودى خواهد داشت ؟
هامش
( 1 ) . غافر ( 40 ) آيهء 34 .