فَأَوْحى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ وَ لَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ .
پس از آنكه مشركان ، پيامبران را تهديد كردند كه اگر همانند خودشان شرك نياورند ، آنان را تبعيد خواهند كرد ، ارادهء خداوند تعالى بر اين قرار گرفت كه ضربهء خردكنندهاى بر ستمكاران وارد كند و آنها را از بين ببرد و سرزمين ، خانهها و اموالشان را به مؤمنان واگذارد : « خدا زمين و خانهها و اموالشان را به شما واگذاشت . . . » . « 1 »
راهحلهاى ميانه
بدين مناسبت ، خوب است به دو نكته اشاره كنيم :
1 . خداوند پس از آنكه پافشارى و ادامهء گمراهى ستمگران و تبهكاران را يادآورى كرد ، فرمود : پيامد ستمكارى و گمراهى آنان ، اين است كه آنها سرانجام ، هلاك و نابود مىشوند و امّا سرنوشت پرهيزكاران ، پيروزى و سلطنت در زمين است و اين ، شيوهء قرآن در بيان مسبّبات و اسباب آن و نتايج و مقدّمات آن است . اين شيوه ، فايدههايى دارد كه برخى از آنها عبارتند از :
تشويق كردن به عمل نيكو و حق و ترسانيدن از بدى و باطل و اينكه انسان بايد به سرانجام نيك و پيروزى حق اميدوار باشد ، هرچند باطل [ در ظاهر ] جاى خود را گرفته باشد و نيز نبايد در برابر پيروان آن تسليم شود ، هرچند آنان بر باطل خود پافشارى كنند و جولان دهند ؛ زيرا عاقبت كار ، سرانجام بر زيان آنان خواهد بود ، هرچند زمان به درازا بكشد . بسيارى از گويندگان و نويسندگان نيز همين شيوه را در پيش گرفتهاند ؛ زيرا آنان ، جنايت جنايتكاران را بازگو مىكنند و آنگاه با اعتماد كامل مىگويند : بدى ، تنها كيفر كسى است كه آن را انجام داده است .
2 . خداوند با ارادهء خودش ، حقطلبان را پيروز مىكند ، لكن مشروط بر اينكه آنان
هامش
( 1 ) . احزاب ( 33 ) آيهء 27 .