حذف شده و در تقدير بدينگونه است : « يأتيه اسباب الموت » ، اسباب و عوامل مرگ از هرسو به سوى او مىتازد و از سمتهاى ششگانه او را فرامىگيرد ، از چپ ، راست ، پشتسر ، پيشرو ، بالا و پايين .
وَ ما هُوَ بِمَيِّتٍ .
او نمىميرد و اگر مىمرد ، راحت مىشد و عذاب از او قطع مىگرديد . خدا اراده كرده است كه او هميشه در اين عذاب گرفتار باشد : « و كافران را آتش جهنّم است ، نه بميرانندشان و نه از عذابشان كاسته گردد » . « 1 »
وَ مِنْ وَرائِهِ عَذابٌ غَلِيظٌ .
يكى از ديدگاههايى كه دربارهء تفسير « غليظ » در اينجا ابراز شده اين است : عذاب ، لحظهبهلحظه و آنبهآن تجديد مىشود .
و در هرحالتى ، سختتر از حالت پيشين آن است . پروردگارا ! آنكس را كه به تو و بهشت و دوزخت ايمان آورده است و خود را عارى از گناه نمىداند ، لكن به رحمت تو چشم دوخته است ، ببخش و مورد لطف قرار بده .
هامش
( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 36 .