موجود شو ، پس موجود مىشود » .
همانطورى كه خداوند بدبختان را به جاويد ماندگاران در آتش توصيف كرده ، سعادتمندان را به جاويد ماندگاران در بهشت توصيف نموده است .
وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ .
« غير مجذوذ » ؛ يعنى عطايى كه قطع نمىشود .
پرسش : كسى كه وارد بهشت مىشود ، از آن بيرون نمىرود . در اين صورت ، چرا بودن در بهشت ، مشروط به خواسته خداوند شده است ؟
برخى در پاسخ گفتهاند : خداوند بهشتيان را از نعمتهاى بهشت بيرون مىآورد و به نعمتهاى همانند آن و يا بهتر از آن مىرساند . امّا آنچه ما مىفهميم آن است كه اين تعليق [ مشروط بودن به ارادهء خدا ] به قدرت و عظمت خداوند اشاره دارد . سببهايى كه ما آنها را مىشناسيم ، زمانى تأثير دارند كه با ارادهء خداوند تعالى برخورد نكنند .
به عنوان مثال ، آتش زمانى مىسوزاند كه آفريدگار به او نگويد : « سرد و سلامت باش » .
فَلا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِمَّا يَعْبُدُ هؤُلاءِ .
اين خطاب براى محمّد صلّى اللّه عليه و إله است و « هؤلاء » اشاره به كسانى از قوم او دارد كه وى را تكذيب كردند . البتّه محمّد صلّى اللّه عليه و إله در اينكه آنان در عبادت خود بر باطلند ، ترديد نكرد و هرگز ترديد نخواهد كرد ، لكن هدف از اين آيه ، سرزنش و تهديد آنان است .
ما يَعْبُدُونَ إِلَّا كَما يَعْبُدُ آباؤُهُمْ مِنْ قَبْلُ .
اين جمله ، بيان علّت يقين و عدم ترديد در باطل بودن آن چيزى است كه آنها مىپرستند ؛ زيرا معبود اينان همانند چيزى است كه پيشينيان آن را مىپرستيدند ؛ يعنى كسانى كه بر اثر شرك و پرستش بتها بر آنان عذاب نازل گرديد .
وَ إِنَّا لَمُوَفُّوهُمْ نَصِيبَهُمْ غَيْرَ مَنْقُوصٍ ؛
يعنى ما نصيب آنان را از عذابى كه به پدرانشان داديم ، بىهيچ كموكاست خواهيم داد .
پرسش : جملهء مزبور ، نوعى نااميد كردن از آمرزش و رحمت خداوند است و با اين سخن خدا منافات دارد : « بگو : اى بندگان من كه بر زيان خويش اسراف كردهايد ، از