« انلزمكم ايّاها » . در جملهء « أنلزمكموها » سه ضمير گرد آمدهاند : ضمير متكلم ، مخاطب و غايب . « تذكرون » در اصل ، تتذكرون بوده است .
تفسير
فَقالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ ما نَراكَ إِلَّا بَشَراً مِثْلَنا .
هنگامى كه نوح ، قومش را به يكتاپرستى فراخواند ، آنان پيش از آنكه اين فراخوانى را مورد بررسى قرار دهند و دربارهاش بينديشند ، آن را رد كردند و [ براى توجيه اين كار ] به دو شبهه متوسّل شدند :
1 . چگونه از نوح پيروى كنند ، در حالى كه وى يكى از آنان است ؟ بنابراين ، او نبايد بدون آنان به نام خدا سخن بگويد . آرى ، آنها به گوينده مىنگريستند نه به سخن و حق را به وسيلهء اشخاص مىسنجيدند ، نه اشخاص را به وسيلهء حق .
پرسش : اين روش تنها به قوم نوح اختصاص ندارد ؛ زيرا بسيارى از مردم را مىبينيم كه از بيگانه پيروى مىكنند ، نه از خويشاوند ، تا آنجا كه ضرب المثل مشهورى است كه مىگويند : « بنت الدّار عوراء ؛ دختر خانه زشت است » .
پاسخ : آرى ، اين روش به قوم نوح اختصاص ندارد و آيه هم آن را از ديگر اقوام نفى نمىكند و تنها قوم نوح را به سبب اين روش اخلاقى نكوهش مىكند و اين ، موجب نكوهش نكردن اقوامى كه همچون قوم نوح هستند نمىشود .
2 . شبهه دوم همان شبههاى است كه عيّاشان بدان توسّل مىجويند . آنها مىگويند :
وَ ما نَراكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ .
مقصود عيّاشان و خوشگذرانها از اراذل در اينجا ، تهيدستان و بيچارگانى هستند كه مقام و ثروتى ندارند و به نظر آنها شأن عيّاشان بالاتر از آن است كه به چيزى ايمان بياورند كه تهيدستان بدان ايمان آوردهاند .
وَ ما نَرى لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ .
خطاب « لكم » براى نوح و پيروانش است و معناى