مىگويند : مراد از « النّاس » در اينجا تنها مشركان است . اين نظريه به سياق آيه نزديك است ؛ زيرا آيات پيشين دربارهء مشركان سخن گفت ، لكن نظريهء مزبور ، منافات با اين ندارد كه هشدار همگانى باشد و همهء كسانى را كه نعمتهاى خدا را انكار مىكنند دربر گيرد ، خواه انكاركننده مؤمن باشد و خواه كافر ، پيش از رسيدن زيان باشد و يا پس از آن . در هرحال ، مضمون اين آيه با آيهء 12 كه پيش از اين بيان شد همخوانى دارد . آيه سابق اين بود :
« وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى ضُرٍّ مَسَّهُ » .
اين آيه مىگويد : انسان خدا را در سختى ياد و در آسايش فراموش مىكند . آيهاى كه ما درصدد تفسير آن هستيم مىگويد : هرگاه خداوند سختى انسان را به راحتى تبديل كند ، در آيات او مكر مىكند و مراد از اين مكر آن است كه او آيات خدا را انكار و اين موضوع را كه خدا سبب بر طرف شدن زيان و بلا از او بوده است تكذيب مىكند و نيز اين بر طرف شدن زيان را به عواملى نسبت مىدهد كه اساس و پايهاى ندارد نظير بتها ، ستارگان ، تصادف و توجيهات باطل ديگرى كه با اختلاف اشخاص و پندارها و خيال پردازى هايشان تفاوت پيدا مىكند .
قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَكْراً إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ .
مراد از مكر خدا اين است كه او مكركنندگان را بر اثر مكرشان مجازات مىكند و از جايى كه آنان نمىدانند ، برايشان عذابى دردناك آماده مىسازد . دربارهء مكر خداى تعالى در جلد دوم ، در تفسير آيهء 54 از سورهء آل عمران به تفصيل سخن گفتيم و مراد از رسل ، فرشتگان نويسنده است .
معناى آيه اين است : خداوند كارهاى مكركنندگان و حيلهگران را برمىشمارد و بر طبق آن ، آنان را همانگونه كه استحقاق دارند مجازات مىكند .
هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ؛
يعنى خداوند حكيم توان گردش در خشكى و دريا را به بندگانش بخشيد . هدف از اين اشاره ، يادآورى بخششها و نعمتهاى خداوند است ، تا ما او را سپاسگزار باشيم . خداوندا ! چقدر آشكار است عطاى تو هم