مىكردهايد آگاهتان سازيم . ( 23 )
واژگان
مكر اللّه : مراد از مكر خدا ، تدبير مخفيانهء اوست كه موجب مىشود فرد حيلهگر و نيرنگباز ، از حيله و نيرنگ خود غفلت كند و گاهى مكر خدا به معناى عذاب او به كار مىرود .
التّسيير : حركت بدون اختيار از شخصى كه حركت مىكند و از اين قبيل است ضرب المثل : « مسيّر غير مخيّر ؛ يعنى حركتكنندهاى بىاختيار » .
الفلك : كشتىها ، هم بر جمع اطلاق مىشود و هم بر مفرد .
لعاصف : توفانى كه اشيا را درهم مىكوبد و مىشكند و از اين قبيل است : ريح عاصف و عاصفة : تندباد ، توفان .
احيط به : هلاك شد .
اعراب
« اذا لهم » ، « اذا » براى مفاجات ( اذاى فجائيه ) و در جواب « اذا أذقنا » واقع شده است . « مكرا » تميز . نون در « جرين » ضميرى است كه به « فلك » برمىگردد . ضمير « بهم » به « النّاس » برمىگردد . « مخلصين » حال از ضمير « دعوا » . « اذا هم » ، « اذا » براى مفاجات و در جواب « لمّا » واقع شده است . « متاع الحياة » منصوب بنابر مصدريت ؛ يعنى « تمتّعوا متاع الحياة » . جايز است كه به رفع نيز خوانده شود و خبر براى مبتداى محذوف باشد ؛ يعنى « ذلك متاع » .
تفسير
وَ إِذا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آياتِنا .
برخى