وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ .
مراد از صلاة در اينجا دعاست . « سكن » به معناى آسايش دل است و معناى آن بدينترتيب مىباشد : اى پيامبر ! براى كسى كه زكات مىپردازد ، دعا كن كه خدا به او بركت دهد و او را بيامرزد ؛ زيرا او دل به دعاى تو بسته و دلش به وسيلهء آن آرام مىگيرد .
وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ؛
يعنى خدا دعاى تو را براى پاكيزهكنندگان مىشنود و اجابت مىكند و نيّت كسى را كه با رضايت خاطر و به قصد نزديك شدن به خدا زكات مىدهد مىداند .
أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ .
سياق آيه اشاره دارد به اينكه ذكر توبه در اينجا بدين معناست كه هركس زكات ندهد ، سپس توبه كند و آن را بهطور كامل بپردازد ، خدا توبهء او را مىپذيرد . و صدقهء او را تحويل مىگيرد ، بدينمعنا كه به وى پاداش مىدهد .
در حديث آمده است : « صدقه در دست رحمان قرار مىگيرد ، پيش از آنكه در دست سائل قرار گيرد » . دست رحمان ، كنايه از پذيرفتن اوست .
وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ؛
او توبه را مىپذيرد و به توبهكنندگان رحم مىكند .
وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ .
محى الدّين عربى اين آيه را در جزء چهارم كتاب الفتوحات المكيه آورده و به توضيح آن پرداخته كه خلاصهاش اين است :
با تفاوت بيننده ، معناى ديدن هم تفاوت پيدا مىكند . بنابراين ، معناى ديدن خدا چيزى را ، اين است كه خدا از تمام جهات نسبت به آن آگاهى دارد ، امّا معناى ديدن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آن است كه او نسبت به چيز قابل رؤيت ، از طريق وحىاى كه بر او نازل مىشود آگاهى مىيابد و معناى ديدن مؤمن آن است كه او به اندازهء علم خود ، نسبت به آنچيز آگاهى پيدا مىكند و نيز به اندازهء فهميدن وحىاى كه بر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نازل شده است .
بر اين اساس ، كسى كه براى خدا عمل كند ، خدا حقيقت عمل او را مىداند و از او خشنود مىشود و پيامبر نيز مىداند كه اين عمل مورد خشنودى خدا قرار گرفته است و