گذاشتند . وقتى يهوديان پيمان خدا را بشكنند و كتاب او را كه از آسمان به سوى آنان فرو فرستاده شد تغيير دهند ، پيمانهايى را كه با عربها و ديگران مىبندند ، بهطريق اولى خواهند شكست و قطعنامههاى سازمان ملل متّحد و شوراى امنيّت را تغيير خواهند داد .
وَ لا تَزالُ تَطَّلِعُ عَلى خائِنَةٍ مِنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ .
يهود جزيرة العرب در آن زمان ، تنها به انكار نبوّت محمّد صلّى اللّه عليه و آله بسنده نكردند ، بلكه با دشمنان او همدست شدند و عليه او توطئه كردند و به نيرنگ و فريب دست زدند . از اينرو ، خداوند خطاب به پيامبر خود مىگويد : « و همواره از كارهاى خائنانهشان آگاه مىشوى » . معناى اين آيه آن است كه اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ! هرچند تو به يهود نيكى كردى ؛ اما بسيارى از آنان خيانت كردند و خواهند كرد ؛ زيرا از نظر آنان خوبى و بدى يكسان است .
« إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ » .
مراد يهوديانى هستند كه مسلمان شدند و صادقانه اسلام را برگزيدند ؛ نظير عبد اللّه بن سلام و كسانى كه با او همراه بودند . علىرغم اين همه پيمانشكنى و كارهاى زشت يهوديان ، خداوند به پيامبر خود دستور مىدهد كه بدى آنان را با نيكى پاسخ دهد :
فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ .
سؤال : آيا پس از آنكه خداوند يهود را به زشتترين صفتها توصيف مىكند و اينكه بههيچروى اميد نيكى از آنان نمىرود ، چگونه به پيامبرش دستور مىدهد كه آنان را مورد عفو قرار دهد و با آنها به نيكى رفتار كند ؟ آيا آنها معناى خوشرفتارى و عفو را مىفهمند ؟ و آيا خوشرفتارى با افعىها و عقربها جايز است ؟
به اين سؤال پاسخهايى دادهاند كه برخى از آنها از اين قرارند :
1 . ضمير « عنهم » به
« قَلِيلًا مِنْهُمْ »
برمىگردد ؛ يعنى به كسانى كه مخلصانه اسلام آوردند .
2 . اين آيه با آيهء سيف نسخ شده است .
هر دو جواب محتمل به نظر مىرسند : امّا اوّل ، بدانسبب كه ضمير در ظاهر به