كارهاى ديگرى جز آن كارها كه مىكرديم ، انجام دهيم ؟ به خود زيان رسانيدند و آن بتان را كه شريك خدا مىخواندند اينك از دست دادهاند . ( 53 )
اعراب
« أَنْ أَفِيضُوا » ،
« أَنْ »
مفسّره به معناى « اى » . خداوند
« حَرَّمَهُما »
گفته است و نه « حرّمه » ، با اينكه عطف سابق با
« أَوْ »
مىباشد و نه با واو ؛ بدينسبب كه
« حَرَّمَهُما »
به معناى « حرّم كلّا منهما » است .
« الَّذِينَ اتَّخَذُوا »
در محلّ جر و صفت براى « كافرين » .
« لَهْواً »
مفعول دوم براى
« اتَّخَذُوا »
.
« عَلى عِلْمٍ »
متعلق به محذوف و حال از فاعل
« فَصَّلْناهُ »
.
« هُدىً »
حال از مفعول و يا مفعول لاجله .
« يَوْمَ »
منصوب به
« يَقُولُ »
.
« فَيَشْفَعُوا »
منصوب است به « ان » كه پس از فايى كه در جواب استفهام واقع شده ، در تقدير است .
« نُرَدُّ »
به رفع خوانده مىشود ؛ زيرا تقدير آن : « أو هل نردّ » است .
« فَنَعْمَلَ »
منصوب است به ان مقدّره .
تفسير
در حديث آمده است : شادى بهشتيان به سبب رهايى از دوزخ مرتب بر نعمت آنان مىافزايد و حسرت جهنّميان براى نعمتهايى كه از دست دادهاند عذاب آنها را افزون مىكند . دوزخيان مىدانند كه بهشتيان در نعمت هميشگىاند . ازاينرو ،
وَ نادى أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ ؛
از بهشتيان مىخواهند كه آب يا غذا به آنها بدهند اما بهشتيان در پاسخ آنان مىگويند :
إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما عَلَى الْكافِرِينَ ؛
خدا آنها را بر كافران حرام كرده است .
دوزخيان پس از نااميد شدن از بهشتيان از نگهبانان دوزخ يارى مىطلبند . چنانكه در آيهء 49 از سورهء غافر آمده است : « و آنانكه در آتشند به نگهبانان جهنم مىگويند : از پروردگارتان بخواهيد تا يك روز از عذاب ما بكاهد . نگهبانان مىگويند : " آيا