پيامبرانتان با دلايل روشن نزد شما نيامده بودند ؟ مىگويند : بله . مىگويند : پس دعا كنيد . و دعاى كافران جز آنكه تباه شود هيچ نخواهد بود " .
اهل دوزخ پس از نااميد شدن از نگهبانان از خداى جهان كمك مىخواهند ، در حالىكه در هنگام آسايش و راحتى ، هيچگونه توجهى به خدا نداشتند : « گويند : اى پروردگار ما ! شوربختىمان بر ما غلبه كرد و ما مردم گمراه بوديم . اى پروردگار ما ! ما را از اين آتش بيرون آور . اگر ديگربار چنان كرديم ، از ستمكاران باشيم . خداوند در پاسخ آنها گويد : « در آتش گم شويد و با من سخن مگوييد » . « 1 »
الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْواً وَ لَعِباً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا .
تفسير اين آيه در ضمن تفسير آيهء 70 از سورهء انعام بيان شد .
فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا وَ ما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ .
مراد از نسيان در اينجا اهمال است : « و ما كان ربّك نسيّا » . « 2 » خدا آنان را در روز قيامت ناديده مىگيرد ؛ چنانكه از عمل براى خدا چشم پوشيدند و نيز دلايل و آياتى را كه خدا بر پيامبرانش نازل كرده بود منكر شدند .
وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ .
خدا در آيات پيشين از بهشتيان و دوزخيان و اعرافيان ياد كرد ؛ لكن اين آيه و آيهء پس از آن تنها به دوزخيان اختصاص دارد ؛ يعنى به كسانى كه زندگى دنيا آنها را فريب داده است .
خداى سبحان مىگويد : ما براى اين گروه قرآن را آورديم تا آنان را هدايت كند و آنچه را مردم در معاد و معاش خود نياز دارند از روى آگاهى بيان نمايد و نيكى در دنيا و رحمت و پاداش خدا را در آخرت براى كسانى كه به تعاليم قرآن ايمان مىآورند و بدان عمل مىكنند ، تضمين كند .
امّا كسى كه از قرآن روى برتابد و از هواى نفسانىاش پيروى كند ، سرنوشت او دوزخ خواهد بود .
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ .
« يَنْظُرُونَ »
به معناى « ينتظرون » است و
هامش
( 1 ) . مؤمن ( 40 ) آيهء 108 .
( 2 ) . مريم ( 19 ) آيهء 64 .