است . آرى ، شياطين بشرى نيز براى سادهلوحان چنين وانمود مىكنند كه سراب آب است و آب سراب .
فَدَلَّاهُما بِغُرُورٍ .
« دلّاهما » از « تدلية » گرفته شده ، به معناى اسقطهما : به سقوط كشانيد آن دو تن را . غرور به معناى فريب دادن به باطل است . مقصود اين جمله اين است : شيطان پس از آنكه براى آدم و حوا سوگند خورد كه اندرزدهندهء امينى براى آنهاست ، آنها فريب خوردند ؛ زيرا گمان داشتند كه كسى جرئت نمىكند به دروغ به خدا سوگند بخورد ، چون شيطان ملعون نخستين كسى بود كه جرئت كرد به دروغ سوگند بخورد ؛ چنانكه او نخستين كسى بود كه تعصب نژادى داشت و حكم خدا را با رأى خود قياس كرد .
فَلَمَّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ .
طفقا : آغاز كردند آن دو . يخصفان : مىگذاشتند . معناى آيه اين است :
وقتى آدم و حوا از آن درخت خوردند ، براى هركدام از آنها شرمگاه خودش و نيز شرمگاه همراهش آشكار شد ، درحالىكه در قبل پوشيده بود . ازاينرو ، هر دو شرمگين شدند و احساس كردند كه بايد آنرا بپوشانند و به گردآورى برگهاى درخت بهشت پرداختند و آنها را روى شرمگاه خود گذاشتند .
وَ ناداهُما رَبُّهُما أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ .
اين جمله ، سرزنشى است از سوى خداوند براى آدم و حوا ، زيرا آنها از سخن ابليس فريب خوردند و در برابر گمراه كردن و فريب دادن او از خود ضعف نشان دادند و درعينحال ، خداوند با اين سخن خود ، آنها را به توبه و زارى توجّه مىدهد . ازاينرو ، آدم و حوا با شتاب به گناه خود اعتراف كردند و از خدا آمرزش خواستند .
قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ .
خداوند هم آنها را آمرزيد و بدانها رحم كرد ، به دليل آيهء 37 از سورهء بقره : « آدم از پروردگارش كلمهاى چند فراگرفت ، پس خدا توبهء او را بپذيرفت ؛ زيرا توبهپذير و مهربان است » .