مىكند . در نتيجه ، شما چيزى را معروف دانستيد كه در نزد خودتان معمول است و حق نيست و نيز چيزى را زشت شمرديد كه برحسب هوسها و شهوتهايتان زشت است .
زمين و خانه
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ .
خداى سبحان اين زمين را آفريد و فضا و ساختار و حجم و فاصلهء آن با خورشيد و ماه را طورى قرار داد كه جايگاه شايستهء انسان باشد و نيز آن را به تمام آنچه مورد نياز انسان است و حتّى به ابزار انس و آسايش نظير خانهاى كه خوبىهاى هرچيزى را در خو دارد ، مجهّز ساخت . آنگاه انسان را درحالى در اين زمين سكونت داد كه او را از شايستگىها و استعداد كامل به منظور بهرهگيرى از خيرات و بركات آن برخوردار كرد . همچنين حكمت الهى بر اين قرار گرفت كه انسانها در برخوردارى از اين شايستگىها و توانايىها متفاوت و برخى در عقل و علم و نيروى جسمانى بالاتر از برخى ديگر باشند و روشى استوار را براى آنان ترسيم كرد ، تا نيرومندان « 1 » را آزمايش كند كه آيا سپاس اين نعمت را انجام مىدهند و نيرو و شايستگيهاى خود را صرف منافع خود و ديگر برادران خود از افراد بشر مىكنند و يا آنها را وسيلهاى قرار مىدهند براى ستم ، بهرهكشى ، زيادهطلبى و بزرگمنشى . اين آيه نشان مىدهد كه خدا انسان را به قصد فراگيرى دانش و انجام دادن كارهاى سودمند بر روى اين زمين آفريده است .
سؤال : چگونه مىتوان ميان اين آيه و آيهاى كه مىگويد : « نيافريدم جن و انس را مگر براى اينكه مرا عبادت كنند » ، جمع كرد ؟
پاسخ : اين دو آيه با يكديگر منافات ندارند ؛ زيرا دانش و كار سودمند ، در واقع عبادت خدا هستند و حتّى از بهترين عبادتها و كاملترين طاعتها بهشمار مىروند .
هامش
( 1 ) . معناى « اختيار » از ناحيهء خداوند به بندگانش را هنگام تفسير آيهء 94 از سورهء مائده بيان كرديم .