اعراب
« ما لَكُمْ »
،
« ما »
براى استفهام و مبتدا .
« لَكُمْ »
متعلق به محذوف و خبر مبتدا . مصدر ريخته شده از
« أَلَّا تَأْكُلُوا »
مجرور به « فى » محذوف و متعلّق به عاملى كه
« لَكُمْ »
بدان متعلق است .
« وَ قَدْ فَصَّلَ »
حال از اسم جلاله .
« إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ » ،
« ما »
در محلّ نصب و مستثنا از
« ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ » .
« و
إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ » ،
« فاء » ، كه در جواب شرط واقع مىشود ، حذف شده و تقدير بدين ترتيب است : « إن أطعتموهم فإنكم لمشركون » .
تفسير
فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ .
اعراب در جاهليت مردار مىخوردند و در هنگام ذبح حيوانات نام بتهايشان را مىبردند . ازاينرو ، خدا اين عمل را بر مسلمانان حرام كرد و خوردن حيوانات ذبح شده را بر آنان مباح كرد ؛ امّا بدينشرط كه در هنگام ذبح تنها نام خدا را ياد كنند نه نام غير او را .
سؤال : جايز بودن خوردن « ذبيحه » اى كه نام خدا بر آن برده شده ، به ايمان به خدا و آياتش بستگى ندارد ؛ زيرا براى كافر هم جايز است كه از آن بخورد . چنانكه ايمان به خدا هم به خوردن اين ذبيحه بستگى ندارد ؛ چرا كه انسان مؤمن ، مؤمن است هرچند از اين ذبيحه نخورد . اين در حالى است كه ظاهر آيه دلالت دارد كه داشتن ايمان شرط حلال بودن خوردن از ذبيحهء مزبور است ؛ زيرا معناى آيه اين است : از ذبيحهاى كه نام خدا بر آن ياد مىشود بخوريد ، اگر مؤمن هستيد .
پاسخ : جملهء
« إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ »
شرط حلال بودن خوردن از ذبيحهاى كه نام خدا را بر آن مىبرند ، نيست ، بلكه به اين مطلب اشاره دارد كه هركس نام غير خدا را بر ذبيحه ياد كند ، براى او شريك قرار داده است ؛ زيرا وى در اين عمل خود به غير خدا توجّه كرده است ؛ چنانكه مشركان عرب اين كار را مىكردند . و هركس كه بر